Woensdag, 23 November. Noordhollands Nieuws- en Advertentie-blad. Acht-en-dertigste Jaargang :r I. s> steeds "SANT'S Hoest- en Borsttabletten. Worden door EL El. Doctoren aanbevolen. raagt Advertentiën van 15 regels 75 Cts., elke regel daarboven 15 Cent. VanSplaatsingen,ineens opgegeven,worden slechts 2berekend.BeWijsnunnnoTB gratis. Bij voortdurende plaatsing volgens nadere overeenkomst. Groote letters worden naar plaatsruimte berekend. Bureau Weerwal PURMEREND. Adverteutiën: Dienstaanbiedingen en Liefdegiften, it 25 Ct. per 5 regels, contant,-elke regel meer 5 Ct., zonder korting voor Boekhandel of Postdireotie Vertrekuren Spoortrein. Vau AMSTERDAM naar ENKHUIZEN. Dienstregeling 1 October. Gewone tjjd. O f l.— 1.07 1.18 1.26 1.35 1.42 1.48 s.As'e.si 4) 1 O tSJ 9 Stoombootd. Amsterd.-Purmerend ATJEH. De eerste October van het jaar 1892 staat in onze Indische krijgsgeschiedenis met zwarte kool aangeteekend. De kommandant van onze vestiging te Lam- baroe, de ve'ligheid van zjjn post meer en j meer bedreigd achtende, doordien het om liggend terrein zwaar begroeid was, hetgeen den röndzwervenden vjjand een uitmuntende gelegenheid aanbiedt om ongezien te naderen J ~ea dan onverhoeds zjjn slag te slaan, besloot1 zich wat lucht te verschaffen en een open j plek te maken.. Dat ia-,een Vermoeiendeai<— beid, die door den weeldeïigen' tropischen j plantengroei telkens weer vernietigd wordt, j en alzoo doet denken aan het vallen vaneen i bodemloos vateen gevaarlijke arbeid ook, i daar de Atjehers op den loer liggen om de 1 kettinggangers, die onder militaire bedekking j met het openkappen zjjn belast, te bestoken. Op korten afstand van Lambaroe hebben ook de Atjehers een versterking, Kaloet g"é- heeten, die in geduchten staat van tegenweer is gebracht en met een ondoordringbare heg van bamboe-doeri is omringd. Zoo'n haag is geen kleinigheid. Meer dan twee mans lengten hoog, meters dik, vlecht hp zjjn doorn- takken dicht ineen; geen muis kan er on verlet door. De overnte, wel inziende dat het werk, dat hjj verlangde, niet ongehinderd volvoerd'zou kunnen worden, vroeg telefonisch aaD het hoofdkwartier te Kotta-Radja twee compag- niè'n, In plaats van twee zond men hem er drie, benevens een detachement mineurs. Tegeljjk kwamen er nog uit de nabjjzijnde posten Lamreng en Siroen detachementen, zoodat de kommandant een niet onaanzien lijke troepenmacht tot zjjn beschikking had. Deze omstandigheid bracht hem op de ge dachte, een poging aan te wenden om de vjjandeljjke positie Kaloet te nemen. Reeds tweemaal was dat beproefd, telkens met on- gonRtigen uitslag, en deze herhaalde neder laag had de driestheid des vjjands niet weinig verhoogd. Of het volkomen in den haak was, dat de overste, zjjn naam wordt in de »Java- Bode" slechts met den voorletter S. aange duid, het oorspronkelijk plan liet varen en de hem toegezonden manschappen voor een ander doel bezigde dan waarvoor hij ze had aangevraagd, durf ik niet beoordeelen toch is dat een punt, dat we! onder de aan dacht mag genomen, met het oog op het feit dat we in lndië gewoonlijk met te ge ringe krachten optreden en dus moedwillig de kansen op welslagen verminderen. Hoe dit zjj, de geest der troepen liet niets ta wenschen over officieren en minderen waren vol opgewektheid, onverschrokken en kalm. We zijn dat van ons Indisch leger gewoon. Een vrjj zwaar artillerievuur opende den aanvaltegelijk rukte de Compagnie van Lam baroe voorwaarts om te trachten door den bamboe-muur heen te dringen. Maar de vjjanden stonden gereed. Een moorddadig geweervuur werd op de onzen gericht; reeds bjj den eersten aanloop werd luitenant Hool- boom door een schot in het hoofd doodelijk getroffen, en in een oogwenk waren van de 24 man, die hg bjj zich had, 18 buiten ge vecht gesteld. Ook de sectie van den luitenant- adjudaut Drjjber werd vreeseljjk geteisterd hijzelf ontving mede een schotwond aan het hoofd. Het duurde niet lang, of de onzen telden zeven dooden en 43 gekwetsten, zoodat besloten werd, den aanval te staken en terug te trekken. Het was een treurige thuiskomst, toen twee uur later de eerste trein met gesneuvelden en gekwetsten het station te Kotta-Radja binnen- stoomde. Aldaar had men in de 'grootste spanning verkeerd ieder schot/ Werd.duideljjk gehoord, men wist dat bet een strjjd gold'op leven en dood.- Reeds was telefonisch het bericht ontvangen, dat de onzen zware ver liezen hadden geleden, maar dat Kaloet was genomenmen kan dus nagaan welk een bittere teleurstelling het gaf, toen men zeker heid verkreeg dat wederom zonder eenig resul taat dierbare menschenlevens waren opgeofferd in dezen hopeloozen strjjd. In den directie wagen lag luitenant Hoolboom, men kon nog even zjjn laatsten blik opvangen. Met een volgenden trein kwamen de compagniën j die te Kotta-Radja thuis behoordenzij brachten luitenant Drjjber mede, wiens hoofdwond biet doodeljjk is. Van de zwaargekwetsten zijn nog eenige na hun opnemiDg in het hospitaal overleden.; ,"'j. Een schrale troost is het, dat'ook de vijand er niet ongedeerd is afgekomen. Volgens nadere berichten had hij 10 dooden en 13 gewonden, onder de eerste de kommandant van Kaloet, Toekoe Saleh Lamkrak, ook een dapper strijder. In het midden der versterking was hg in een boom geklommen, en gaf zoo zjjn bevelen, toen hg, door een geweerschot getroffen, nedertuimelde. Zietdaar het verhaal van het treurspel van Kaloet. De Atjehers hebben het nu nog meer versterkthet is geworden het middenpunt van den keten, dien de vjjand om onze vestiging ter Noordkust van Sumatra heeft getrokken, en waarbinnen wij, in letterljjken zin, worden belegerd. Hadden we de zee niet vrjj, dan zouden we daar ingesloten zitten, geheel over gegeven aan de woede eens vjjands, die. van geen toegeven weet. V Of is de toestand niet zóó erg, als ik daar heb voorgesteld? Men bedriege toch zichzelven niet. Vraag het allen, die door eigen aanschouwing weten, hoe ver we gevorderd zjjn na een strijd, die thans achttien jaren heeft geduurd, en zjj znllen u zeggen, dat men op geen enkel punt veilig is; dat geen trein of tram kan rjjden zonder bjjzondere maatregelen van voorzorg; dat men de locomotieven van dikke pantserplaten heeft moeten voorzien om te verhinderen, dat de machinisten en stokers voor den vuurhaard worden weggeschoten; dat ondanks de vrede lievende houding van »bevriende" hoofden, verraad en trouweloosheid hun handelingen bestuurt. En als gg dat alles en veel meer nog in' bjjzonderheden hebt vernomen, durf dan nog betwijfelen, dat de Atjeh-oorlog-een van de kolossaalste rampen ia, waarvan onze geschiedenis mélding maakt. En hoe aan dien ellendigen strjjd een einde te maken? Niemand is er die het weet. Of, zoo men het al weet, dan durft men het middel niet noemen, veel minder de toepassing aanbevelen. De Èranschen in Dahomey hebben ons weer eens laten zien, hoe mon een barbaarschen vjjand bestrijden moet, en wjj (hébben ook mannen gehad die op geljjke-wjjze als generaal Dodds het éénig mogelijk middel aanwendden. In de dagen van Pel en Van der Hegden werden onze dapperen niet stuk voor stuk teD offer gebracht; men streed toen met een groote jtroepenmacht, steeds aanvallend, de eene benting na de andere veroverend; den vjjand, wérd geen .tjjd gelaten om zelf aan- VaÜéhth op te treden, veel. minder om ver sterkingen te maken tegen welke het gesch ut niets vermag. Maar men heeft eenmaal het allerongeluk kigst idéé gehad, den eenigen man die den oorlog tot een goed einde zou hebben ge bracht, terug te roepen, toen zjjn werk nog niet af was. Waarom, dat is nooit opgehel derd. Het heette, dat toen het oogenblik gekomen was ons door vredelievende maat regelen de toenadering der AtjebsChe hoofden te verkrjjgen; men maakte zich de illusie, of gaf zulks althans voor, dat zjj alleszins geneigd waren, het hpofd in: den schoot te leggen. Groote sommen werden uitgekeerd aan bevriende" hoofdenvelen hunner waren daardoor in staat gesteld, geweren en patro nen te koopen, die overal, waar Europeesche handelaars kunnen doordringen, wel tekrjjgen zjjn. Men beweerde toen,, dat nog slechts enkele paroudenrs" strjjdlustig warenmaar die enkelen groeiden aau tot groote benden, bleken een geheel volk te zjjn, zonder dat het gouvernement hieruit aanleiding vond, de vredes-fictie te laten varen} en, toen 't nog tijd was en de schrik er Dog wat in zat opnieuw en met volle kracht handeleqd op te treden. Integendeel, we trokken terng, het voor beeld volgende van zekere Franschë generaals in den oorlog met Duitschland, die, als zjj tot wjjken waren gebracht, blaften vau een achterwaartsche concentratie". En toen werd een nieuw >stelsel" uitgevonden, dat van de geconcentreerde stelling, Dat wil zeggen, dat we ons lieten opsluiten ^binnen engen kring, eri den vgand alle gelegenheid gaven om buiten het door ogs bezette terrein te doen wat hem goed doch! Later heeft men het weer op een andere manier beproefd. Blokkade van de kust zou het middel worden, om zoowel de »Sultans- partjj" als al die heeren Toekoe's, die zicb zoo weerbarstig betoonden en in hun stug gemoed geen vonkje voelden gloren van be wondering voor'onze vredelievende bedoelingen tot onderwerping te dwingen. Immers, als zjj geen wapens kondén koopen en'geen peper verschepen, als zelfs een onschuldig schuifje opinm hun werd onthouden, dan zouden zjj wel eieren voor hun geld kiezen. Ongelukkig is ook die blokkade een halve maatregel geweest. Zooals wordt verteld in een brochure,: daarover geschreven door den man die 't weten kan, den thans gepensi oneerden vicé-admiraal Ten Bosch, onder wiens leiding de afsluiting der knst door middel van oorlogsschepen heeft plaats gehad, heeft zjj gewerkt als die van een huis, waar van de voordeur bewaakt maar de aohterdéur open gelaten wordt. Terwjjl op onze schepen ter Noordkust een vermoeiende, vervelende, afmattende, ontzenuwende bewakingsdienst werd verricht met geen andere uitwerking dan dat een paar maal in een jaar een prauwtje werd aangehonden konden de At jehers langs de Oostkust, en verder over land, j al was het dan ook met wat meer kosten, alles krjjgen of kwjjt raken wat zjj maar wilden. Die blokkade kostte hun geld, maar ons honderdmaal 'meer. Dat zjj ons bovendien uitlachten, en de verwezenlijking van hun ideaal, den laatster) Hollander in zee te jagen, steeds meer nabjj achtten, is zeer j natuarljjk en wordt door de feiten bevestigd. En nu zal men weer eens vpn stelsel" veranderen. De enorme sommen, aan de blokkade be- 1 steed, zjjn als weggeworpen te beschouwen, en de menschenlevens, die gedurende de drie jaren, dat zjj geduurd heeft, te land zjjn ver- loren gegaan, vrachteloos opgeofferd. Met behoud van de >geconcentreerde stelling'' zul len we nu krjjgen de toepassing van de sieuw- ste uitvinding op oorlogsgebied, de scheep- vaartrogeling. Dat wil zeggen, de insluiting der kust wordt vervangen door een bewaking, onder aanwjj- zing van havens op het grondgebied van be vriende" hoofden, waar onder toezicht van het gouvernement in- en uitvoer mag plaats hebben. Die maatregel zal worden toogepast ,op de geheele knst van Atjeh. De voorbe reiding is al geschied, en weldra zal de zaak haar beslag krjjgen. Zou dat de onderwerping van Atjeh ten gevolge 'hebben Laat ik niet te bond spreken. Mannen van kennis en ervaring schgnen het te ver wachten. Gelooven zal ik het vooreerst nog niet, omdat mjjn voorstelling van de eerlijk heid der voornoemde hoofden niet groot is. Omdat de geschiedenis der laatBte achttien jaren ons heeft geleerd, dat wjj daarginds moeten oorlog voeren op de van ouds gebrui kelijke wjjze. Omdat de Atjeher alleen dan tot vrede geneigd zal zjjn, als hjj geheel op den grond ligt. Met al dat weifelen gaat het ontzag verloren; men lacht wat om al die proefnemingen. Misschien is het er reeds te laat voor; maar anders, bjjeenbrengen al wat in lndië strjjdbaar is, Javanen, Madoe- reezen, Alfoeren, al wat men in de gar nizoenen kan missen, al wat in Nederlaud beschikbaar is, dat alles vereenigen tot een aaneengesloten troepenmacht, die voorwaarts gaat als deFranschen in Dahomejj,en niet on derhandelt vóór de laatste tegenstand is gebro ken..... Of wellicht kan dat niet meer, omdat ons prestige is geknakt. Maar we kunnen toch niet eeuwig dien Atjeh-strjjd bljjven voeren in de ongunstige positie van verdedigers? We kunnen niet jaar in jaar uit éenige van onze beste zonen daar letterljjk doen vermoorden? Zou afgezien van de scheepvaartrege- ling", welker resultaten de toekomst zal doen zien, het oogenblik niet zjjn gekomen, om moedig het dilemma: aanpakken of heengaan 1 onder de oogen te zien? West-Fbjso. Verschijnt DINSDAG en ZAT! BDAG. Abonnementsprija85 Cents per drie maanden, franco per post1. Advertentiên in te zendén des Maandags en Vrijdags tot 's middags 2 ure- Ingezonden stokken liefst vroeger. t Van ENK HUIZEN naar AMSTERDAM. V Amsterdam n Zaandam Oostzaan Pnrmerend Kwadijk-Edam Oosthuizen Avenhorn Hoorn Blokker Westwoud Hoogkarspel Bovenk.-èrootebr.i Ak. Enkhuizon I 6.23 6.45 6.39:7.03 6.49|7.18 a6.59 T3 7.25 7.81 7.41 7.43 7.57 8.04 09 8.15 8.22 8.27 7.48 8.07 8.17 8.27 8.43 8.59 9.11 9.23 9. 9.39 9.46 A.9.53 3 3 ■9.1211,0.20: Dins 9.29'l0.33i dags. 9.4LI 9.5610.49 10.03 10.13 10.20 10.32:11.08 10.39' 10.45.' 10.51: 10.5 8 j 2.20 2.27 2.33 3.02)5.58 3.20|6.1J} 3.33' 8.51(6.37 4.016.47 4.08 i 4.l9'6.59ill.l8 4.26} (11.25 4.31 111.81 10.05 10.21 10.32 10.43 10.49 10.59 11.06 1.54 !2.39'4.37'.— '111.87 2.01 ll.03lll.87iS.06, (2.45:4.44' 511.44 12.5 Li4.49;7.18;11.49 V Enkhuizon it Bovenk.-Clrootebr. 11 Hoogkarspel 11 Westwoud „mpit r Hoorn Avenhorn. Oosthuizen Kvradjjk-Edara. Purmerend Oostzaan Zaandam 7.20 7.27 7.84 tï 0 7.46 Van ENKHUIZEN naar STAVOREN per stoomb. mórg. 8.82, 11.32, in verb, per Spoor v. STAVOREN naar LEEUWARDEN 9.65, 12.51, Ak. Amsterdam s nam. 4.55 6.25 5.47 5.53 6.— 6.11 .6.17 Ij6.3lj7.55 16.8918.03 J 6.4GÏ8.10 6.56j8.20 7.0318.27! 7.l2|8.38i 7.2218.49 |9.031 9.201 9.40111.27 9.26( 9.46 9.33 9.39 9.45 9.51 "2. 9.53 9.59 10.05 10.13 10.22 10.30 10.41 10.48 10.59! lj.48 en 'savonds 7.23. en. 8.40. 12.07 1.05 2.37 3.20'7.03l 11.19 2.48)3.32 7.14 11.08112 2511.33 2.59'8.4317.25 10 ll.20il2.87,1.50 8.1318.57:7.89 10 Van STAVOREN naar ENKHUIZEN 's Van LEEUWARDEN naar STAVOREN -3 2 2.05 2.13 2.20 2.30 2.37 2.13 2.19 2.26 2.32 2.38 2.48 5.55 6.01 6.08 6.15 6.21 6.81 2.5616.89 3.03)6.46 8.13 6.56 8 .55 05 9.18 .87 .48 .01 .18 Van AMSTERDAM Dagelijks (uitgez. Dinsdag) Vm; 1, 9, 10.45, 12. Nmd. 2, 4, 6, 7. '1;.- Des Dinsdagss Vm. 5, 6, 7, 9,10.45,12. Nm.2, 4, Van PURMEREND Dageljjks (uitgez. Dinsdag.) Vm. 6.30, 8, 9.15, 11. Nm. 12.30, 2, 4, 6. Des Dinsdags: Vm. 6.80, 8, 9.15,11. Nm. 12.30, 2, 4, 6. morg 8.21,10.—, 's nam. 4.84 en av 7.80 6.60, 9.—, ff 8.07 en 6.25

SPC | 1892 | | pagina 1