"Woensdag, 15 Juni. Noordhollands Nieuws- enAdvertentie-blad. Acht-en-dertigste Jaargang. KORTE STUKJES. X b o n n e m ent s p r ij b 85 Cents per drie maanden, franco per post 1.— Advertentiën in te zenden d*ea Maandags en Vrijdags tot V middags ore. Ingezonden strikken liefst Troegor. Advertentiën van 1—5 rqgela 75 Ots., elke regel daarboven 15 Cent, Van 3 plaatsingen, in eens opgegeven, worden slechts 2 berekend, Bewijsnummers gratis. Bij voortdurende plaatsing volgens nadere overeenkomst. Groote letters worden naar plaatsruimte berekend. Bureau Weerwal PURMEREND. Advertentiën: Dienstaanbiedingen en Liefdegiften 25 Ct. per 5 regels, a oontant, elke regel meer 5 Ct., zonder korting voor Boekhandel of Postdireotie Vertrekuren Spoortrein. Dienstregeling 1 Mei. Gewone tijd. 8 Stoombootd. Amsterd.-Purmerood .01 .18 Werkmanswoningen De gesluierde bedelares. Versóhijnt DINSDAG en HAT'BDAG. Tan AMSTERDAM naar ENKHUIZEN. V Amsterdam Zaandam g Oostzaaa h Purmerend K wad ijk— Edam g Oosthuiten g Avenhora 0 Hoorn f Blokker „Westwoud 0 Hoogksrspel 0 Bovenk.-Grootebr. Ak. EnkhuiseU a6.86 7.25 7.31 6.—'6.4517.43 7.41 7.48 7.57 8.04 8,09 8.15 8.22 8.27 8.27 8.43 v.—o.*±o v.ia uim* 6.16 7.08 8:07 8.59 9.29 10.83j dags 8.26 7.13 8.17 nu 9 Al I I 9.11 9.28 9.29 9.89 9.43 A9.63 "O t3 9.1210.20 Dins- 9.4 Li 9.56 10.49 1.— 10.03 10.13 10.20 1.07 1.18 1.26 10.32 11.08 1.85 10.39! 10.45! 10.61! I0.58j 1.42 1.48 1.54 2.01 11.03.11.27 2.06 2.20 2.27 2.33 2.39 4 i2.46 4 .6114 Van ENKHUIZEN naar STAVOREN per stoomb. raorg. 8 in verb, per Spoor v. STAVOREN naar LEEUWARDEN 9 .Q2'6 .20 6 83! .45 6 616 01 6 08' - 19 6 26! 811 .87! - .44'- .49 7 82, .55, 4.8U JlO.OB .14 10.21 (t0.32 .81 10.43 .87 10.49 .47 10.59 - (11.06 5911.18 - ill.25 11.31 - 11.87 - |ll.44 1811.49 11.82, 's 12.51, 5-31 7.27| 5*88 7.34: 5.49 7.40; 5.55 7.46 V Enkhuizen Boveak.-Q-rootebr. Hoogkars'pel Westwoud Blokker Hoorn Avenhorn Oosthuizen Kwadjjk-Edam. Purmerend Oostzaan Zaandam Ak. Amsterdam nam. 4.66 eh 'savondz 7.23, n 6.25 en 8.40. Van ENKHUIZEN naar AMSTERDAM. 6.25:7.20) 9.2")) 9.4011.27 9.26; .9.46 9 38 9.58 9.39 9.69 9.46 10.05 - §P 6.09 7-55 a 9.5110.1311.48 1*2 S 6.17 8.03 9 6.24 8.10 A 6.34 8.20 6.418.27 i'8.88 7.-8.49 7.22,9.03 S 2.18 5.65 2.19 6.01 2.26 6.08 2.82 6.15 2.88 6.21 2.05 2.48 6.81 2.18 2.56 6.89 2.20 3.08 6.46 2.30 3.18 6.56 2.37 8.20 7!03 55 .06 9.18 10.22 10.30 2.20 3.08 6.46 9 10.41 -— 2.30 3.18 6.56 9 10.48 12107 1.05 10.59 il.19 2.48 3.82 7.14' 11.08 12 25 1.88 2.59 3.48 7.26 10 11.20 12.37 1.60 8.18 3.57.7.89 10 Van STAVOREN naar ENKHUIZEN 's Van LEEUWARDEN naar 8TAVOREN Van AMSTERDAM Dagelijks (uitgfz. Dthsdag 8 55 Vm. 7, 9, 10.46,12. Nmd. 2, 4, 6, 7, 8.45. Des Dinsdags: Vm. 6, 6, 7, 9,10.46, 12. Nm. 2,4, 6, 7, 8.46 Van PURMEREND Dagelijks (uitgee. Dinsdag.) Vm. 6.80, 8, 9.15, 11. Nm'. 12.80, 2, 4, 6,8.45 D«« Dinsdag!:'. Vm. 6;80, 8, 9.16,11. Nm. 12.80, 2, 4, 6, 8.46 Des Zondags. Van AMSTERDAM 's avonds 11 uur. morg. 8.21,10.'s nam. 4.84 en'sav 7.80 0 6 50, 9.g 3.07 en 6.26 29 .37 .43 Met dit opschrift wordt een der belangrijkste maatschappelijke vraagstukken van den tegen- woordigen tijd aangednid. De oumetelpke .invloed, dien de woning heeft op den Btoffe- Ijjken en zedeljjken toestand van het gezin, wettigt ten volle den herhaalden, den aan houdenden aandrang, om aan dat onderwerp van zorg voor onze medemenschen toch da volle aandacht te wjjden. Op het gebied van d -u huizenbouw zijn we vooruitgegaan. De hedeudaagsche architecten weten nitoeoieod party te trekken zelfs van beperkte ruimtedie wonderlijk rare trappen, donkere boeken, bokfcerige portaaltjes van vroeger treft men in uieuwe wouingen voor den burgerstand niet meer aan. Ook is men veel beter op dé hoogte van de eischen der gezondheidsleer; licht en lucht doet men zoo ruim mogeljjk toetreden, tegen vochtigheid en het binnendringen van rioolgassen worden voorzorgen genomen, de afvoer van vuil water en faecale stoffen wordt goed geregeld, kortom, men weet vrjj wel hoe het zgn moet. Alleen men doet het niet altjjd. Nog heden worden, op kleine, van hooge muren omringde térreintjes, wouingen geplaatst die hoogstens voor «een kluizenaar zouden kunnen dienen. Zoolang ze nieuw zjja, zien ze er tamelijk frisch en snoezig uit. Maar de eerste glans is spoedig verdwenen, vooral wanneer er een gezin met kleine kinderen in heen gedrongen is. Natunrljjk, als alle huiseljike verrichtingen in hetzelfde vertrek moeten ge schieden, kan het niet lang mooi bljjven. Ouder de speculatieve eigenaars dier huizen- reeksen zjjn et niet weinige, die buikpijn krijgen als 'zjj het woord reparatie hooren uit spreken. Ook het woord opknappen staat hg hen in kwaden renk. Zoo zjju, na eenige jnreD, die huisjes krotten geworden, die niet temin volkomen 'bljjveu beantwoorden aan hnn oorspronkelijke bestemming, nameljjk den be zit'er zonder dat hjj daarvoor veel moeite behoeft te doen een hooge winst af te werpen. En al komen er somtjjds schadeposten voor. Y slot. Zoo dikwijls hjj de gelegenheid bad, het tweetal op te zoeken liet bg znlka niet na. Steeds maakte Elea een dieperen indruk op bem en bij meende op te merken, dat hij haar ook verre van onver- sobillig was. Bjj dit al vergat hjj zijn beschermelinge niet. Zoo vaak bij de kana aoboon zag, bracht bij het getprek er op. Hij zinspeelde er op, dat zooManra van Srtremba niet alleen baar naamgenoote wenacbte op te zoeken, bjj beieid zoutijn met baar te gaan. Ofschoon Elaa hem bare hulp hierbij verleende bleven alle pogingen vruchteloos. Mama verlangde blijkbaar de kennismaking- niet. Nu, <eel hulp zon Mama van Saremba ook niet kunnen verleenen, daarvoor meeat tjj zelve al zuinig genoeg leven, doch wie weet, de naam van Saremba klinkt, niet alecht en mogelgk waren er vermogende bloedverwanten. Af en toe ging van Duren zelf eens naar de voorstad om de gesluierde bedelares op te zoeken. Zelden vond hg baar thuia, en waa tg thuis, dan vond een gesprek over hare familie zelden ingang teweeggebracht door een klasse van huurders die van tjjd tot tjjd eenvoudig hun boeltje oppakken en met de noorderzon vertrekken, die, als de looper van den huisbaas >.jjn wekeljjksch bezoek komt afl tggen, hem aller vriendelijkst een pak slaag offreeren, de totale „ontvangst is meer dan bevredigend, te meer, omdat 'die huisjes zelden lang leeg staan. Men zom de mingegoede volksklasse een onwaardeerbaren dienst bewjjzen, door haar de gelegenheid te geven, op redelijke vpor- waarden een betere, een geschikte woning te verkrijgen. Al wat in die richting gedaan kan worden verdient toejuiching, aanmoediging, navolging, medewerking-. Er is een nauwe betrekking tusscben den raensch en zjjn dsgelijksche omgeving. Is zgu woning, naar omstandigheden natuurlijk, ruim, luchtig, vrooljjk dau voelt hjj zich opgewekt en° prettig, en in dié stemming kan hjj veel en goed werk verrichten. Sombere, duffe, nauwe huisjes, waar meo zich niet verroeren kan zonder bjjna den hals te breken over een slapend kind, zjjn kweekplaatseu van wrevel, van twistgierigheid. Hoe gaat het gewoonljjk in die krotjes? De man loopt er uit eu vindt h^t aangenamer aan de tooubauk van een rookerig kroegje, anders ook geen omgeving om er begeerig naar te zjjn. En de vrouw vindt het de moeite niet waard er veel aan te reinigenzjj gaat liever historische en zielkundige bespiegelingen houden voor de deur met de buurdames, tarwjjl iutusschen de kleine kiudereu aan veel meer levensgevaar zjju blootgesteld dan een soldaat op het slagveld.. Nu is het wel mogeljjk dat een over plaatsing van ..slordige menschen naar een betere, ruimere, neitére woning hen niet op «teuraaal zou veranderen. Maar wei is het zeker, dat een bestendiging van den slechten toestand ben hoe langer hoe dieper zou doen ziuken, hen en hun kinderen. Eri ev. n zeker acht ik het, dat een yooitdurende zorg voor de woningen een zichtbaren invloed zou hebben op hun besef van orde, vooral en leidde nooit tot een gewenschle verklaring. De giften, die bjj haar dau wilde tér baad «tellen, werden telken# niet dan na herhaald opdringen, aangenomen. Wel bevreemdde van Duren dit zeer, maar nooit gaf bij ér zich volkomen rekenschap vanbij werd te veel beziggehouden door de meer en meer Ont luikende lirfde voor de schoone Elft, die dènzejfJen naam droeg als degene, die eigenlijk de oorzaak was van hunne kenuismaking. Hjj smachtte naar bet oogenblik, dat bij in de gelegenheid kwam haar eens alleen te treffen om baar van zijne liefde te spreken. Tot nog toe bad bij baar nooit alleen getroffen. Altijd was hare moeder mede aanwezig. Eens op een avond naar buis gaande, zag bij dat wel de kamer van Elsa verliobt was, dóeb niet die van bare moeder. Hij begreep terstond, dat zoo ooit, thans de ge legenheid hem gonsiig was baar alleen te spreken. Ook was hij voldoende huisgenoot om er op dezen ougewonen lijd vaa den -dag te-kunnen heengaan. De vraag bleef echter over, of zij. alleen ibui» zijnde, bem zou ontvangen. Met Lloppr nd hart richtte hij zjjno schreden naar hare woning en belde. Op zjjn vraag of er belet was, antwoordde bet dienstmeisje, dat mevrouw nit was. De juffrouw wanneer tegelijkertijd zjj, die er hun werk van nïaken in deze behoefte te voorzien, aan hun arbeid, een niet op dgn voorgrond dringend philantropisch karakter weten te geven. Dat ku.inèn particulieren, dat kan de over heid doen. liet eerste is bet verkieseljjkste, het laatste dikwjjls het eeuig redmiddel. Er zgn, iu onderscheiden gemeenten,' ver- eenigingen van werklieden, die de stichting van arbeiderswoningen tot haar taak hebben gekozen. Voor deze menschen behoeft dus niet gezorgd te worden: zjj:slaan hoog genoeg in maatschappelijke ontwikkeling, om zonder anderen steuu dan eenige toeschietelijkheid van het kapi'anl bjj het verleenen van crediet, zichzelf te helpen. Maar anders is het met die zwakken in économisoben zin, met de eigenljjke proletariërs, die ju alle opzichten te kort schieten, en wier vermeerdering we met kracht moeten tegengaan, door hén tot een hooger peil te brengen. Is dat in het algemeen het hoofddoel eener verstandige armenzorg, in de eerste plaats moet daartoe de woniug onderhanden worden geuomeu Er zgii philauthropi*che vereenigiugen, die bjjstand verleenen in den vorm van verstrek king van huishnur. De kwitantie van den huisbaas moet dau telkens worden vertooud, om te voorkomen dat de beweldadigde het ontvangene zou omzetten in slokjes. De heer huisbaas vindt dat erg aardig. Op die mauier is hjj verzekord, zjjn buurduitjes geregeld te innen. Op die conditie wil hjj zelfs wel een dubbeltje minder rekenen: wel zeker, een mensch is zoo niet, of hg heeft ook een hart. Er is een betere weg, die zekerder tot het doel leidt. Dat zich vereeuigingen vormen, die zelf woniugen bouweu. Dan kunnen zjj den armen iets- goeds g9ven, zoo mogelijk tegen billijke betaling, als 't moet om niet Ouze vaderen stichtten tot dat doel de zoo genaamde hofjes. Men heeft daarmee den spot gedreven, geljjk in het algemeen degenen die niets doen dikwijls gen igd zgn het werk af te keuren dergenen die wel wat gedaau hebben, In naar tijdsomstandigheden gewji- zigden vorm is dat hofjessysteem werkeljjk was echter thuia eu deze had haar reedt getegd, dat er voor den. heer ^au Duren geen belet was. Dit was een bemoedigend teeken voor den bezoeker, die met koortiacbtige haast naar binneu slapte. Spoedig stond hij in de kamer tegenover baar, .met vuur de hand drukkende die bem gul werd toege stoken. Hjj hield die baud steeds vast in de zijne en keek baar laog in do echoone oogen. Hij lat er in, dat zijn aanzoek niet te vergeeft zou zjju en terwijl bjj haar dichter tot zich trok «prak hij op een wijze waarop slechts oprecht liefhebbenden dat kunnen „Elsa. dierbare engel, ik bemin u, wilt ge de mijne worden Elaa, die hare achóone oogen reeds eenige oogenbiikken had neergeelagen, zag hem opnieuw ileohta even aan en liet zich toen in zijne armen vallen. Die blik zeide hem gcDoeg en overgelukkig drukte bij baar innig in de armen en beiden uitten hunne gevoelens in een vurigeD kus. De oogenblikkeu die nu volgden laten zich beter gevoelen dan bceohry»eo. Beiden lazen in eikaars oogen dat geluk, waarvan zij beiden reeds lang bai.den gedroomd. Toen dacht Elaa aan hare moeder. O wat speet liet haar, dat zij die mouler niet terstond baar geluk kon meededen, Immers tij wist, dat baar moeder eerst laat zeer laat zou terug keeren van eeno weldadigbeidsgènootiobap. waarvan hare moeder lid was. 't Had echter dit voordeel zoo kwaad niet; de re^eDtsn oefenden ook eenig toezicht uit op de bewoners, en hielpen hen met raad en daud. Wat de overheid aangaat, deze moet in elk geval beginpen met preventief óp te treden. Waar voldoende verordeningen op hot bouwen bestaan, moeten zjj scherp worden gehand haafd; waar ze niet zjjn of te veel ruimte laten aan hét krotjes-stelsel, is men verplicht ze te maken of te herzien. Eerst dient te worden uitgemaakt, aan welke eischen van ruimte, toevoér'van licht, lucht en water, en inrichting een woning'behoort te voldoen, om goedgekeurd te worden. Het algemeen belang gebiedt dien maatregel: de vunzige hokken, die oieti hier en daar aan treft, leveren gevaar op voor de algemeens gezondheid, gevaar ook voor de zedeljjkheid, en niemand heeft het recht uit winstbejag beide te bedreigen. Geen verlof tot bouw of verbouw worde ooit gegeven, zonder dat aan de gestelde eischen minstens is voldaan. De bestaande krotten moeten worden op geruimd, na afkeuring door de géraeeateraads- coiutnisrie. Den eigenaars kan men een ter- mjju vau een jaar stellen, om de met nauw keurigheid iu het af keuring9beslnit aangege ven verbeteringen aaQ te brengen. Daarna ga de gemeeute, als niet aan de voorwaarden is voldaan, over tot onbewoonbaarverklaring, Dan moeten ze ontruimd en gesloten worden. Onteigening zou ik hist als steeds toe passelijk durven aanbevelen. Als iemand jarenlang voordeel heeft getrokken nit een slechten toestand, dan gaat het niet aan hem op kosten der gemeenschap nog met veel geld uit te koopenbet uitzicht daarop zou hein natuurljjk eeu reden zjjn, om niets te doen aan de voorgeschreven verbeteringen, terwjji de zekerheid, dat zgn »perceeltjes" een groot deel vau hun waarde zouden ver- liezeu als hjj zich niet schikte naar de voor schriften, bem wel eieren zon doen kiezen voor zjjn geld. Als een mensch niet uit eigen beweging verkiest te doen wat plicht gebiedt, moet hjj er maar toe gedwongen worden. voor de gelieven dat zij ongestoord eikaars nabijheid konden genieteD. Vol taligheid vertelden rij elkaar bet ontelaau banner liefde Zoo vertelde Elan boe hare genegenheid voor hem ia liefde waa overgegaan door de wijze waarop van Duren de belaDgen van bare naamgenootschap de geeluieide bedelares voor- «tond. Ook ejj wilde de ODgelukkige gaarne helpen en zij evenmin als van Duren kon begrijpen waarom hare moeder, overigens zoo goed en zacht, tegen over die arme vrouw zoo koel en terughoudend waa. Nu zij zoo over die getluierde bedelares spraken kregen tij beiden ééoc gedachte, die Elsa uitte door te zeggenLieve Ernst, zouden wij dezen dag niet tot een vreugdedag kunnen mrken ook voor die arme uit de Voorstad? Ik zal dan gelegenheid hebben uwe beschermeling terstond te Jeereu kennen." „Maar zal je moeder zulka goedkeuren I" bracht Ernst in 'c midden. „O ja" sprak Elsa, „tij zal deze handelwijze van ons bepaald goedvinden, daarvan ben ik overtu'gd." Spoed'g maakte zjj zich nü hel uilgaan gereed en, in gelukkige stemmiug wandelden zij, reeds arm in arm. naar de voorstad. Weldra bereikten zjj de scha mele woniog en ztegen de trap op, klopte aan en I stapte zonder antwoord af te waohten binnen. Stom van verrassing stonden alle drie daar

SPC | 1892 | | pagina 1