if N". 3171 1 SCHUITEMAKERS 1892 Woensdag, 2B Mei Noordhollands Nieuws- en Advertentie-blad. Acht-en-dertigste Jaargang. Verdediging. BUITENLAND, a Se- y t O Uitgever, Verantwoordelijk Hootd-Bedaoteur 3. SCHUITEMAKEB, Hoogstraat, PUBMEBEND. Advertentiën: Dienstaanbiedingen en Liefdegiften 25 Ct. per 5 regels, A oontant, elke regel meer 5 Ct., zonder korting voor Boekhandel of Postdireotie Vertrekuren Spoortrein. Van AMSTERDAM naar ENKHUIZEN. Dienstregeling 1 Stoombootd. Amster d.-Purmerend Doch waarover heeft de»Noord-Hollander" bet eigenlijk? Men houde mjj ten goede, dat ik op dit pont niet verder inga. Aan de wetenschap zjj daarover het wóórd gelaten. Italië. ,^Pr^ Mai *Vt anf PURMERENDER COURANT. Versóhjjnt DINSDAG en ZATFRDAG. Abonnementaprga 85 Cents per drie maanden, franco per post1. Advertentiën in te zenden des Maandags en Vrijdags tot 's middagB nre. Ingezonden stukken liefst yroeger. Advértentiën ran 15 regels 7§ Cts., elke regel daarboven 15 Cent. Van 8 plaatsingen, in eens opgegeven, Worden slechts 2 berekend. Bewjjsnnname)s gratis. Bij voortdurende plaatsing volgens nadere overeenkomst. Groote letters worden naar plaatsruimte berekend. Mei. Gewone tijd. Van ENK HUIZEN V Amsterdam u Zaandam u Oostzaan u Purmerend h Kwadijk-Edam u Oosthuizen h Arenhorn u Hoorn h Blokker - "Westwoud Hoogkarspel Bovenk.-Grootebr. Enkhuizen u tt Al *1 6.—,'6 45 7.48 6.10,7.03 6.26j7.13 a6.86 S, es "S 7.25 7.81 7.41 7.48 7.57 8.04 8.-09 8.15 8.22 8.27 8.07 8.17 8.27 8.48 9.12110.20,Draa- dags. 8.59 9.11 9.28 9 29 9 39 9.46 a9 53 -O E 9.29 10.33 9.41 j 19.56 10.49 1. 10.03 10.13 10.20 10.3211.08 10.39 10.45' 10.511 10.58! 11.03,11.27 107 1.18 1.26 1.35 1.42 1.48 154 2.01 2.06 M 3 2.20 2.27 2.83 2.89 2.46, 2.51! 3.02 0. 3.20 6. 3.38 - 8.4516, 3 ".5l|6 üinKhuizen 8.27 M iz.oi Van ENKHUIZEN naar STAVOREN per etoomb. morg. in verb, per Spoor v. STAVOREN naar LEEUWARDEN .59 .18 10.05 10.21 10.32 10.43 10.49 10.59 11.06 11.18 11.25 11.81 11.37 11.44 11.49 V Enkhuizen t, Bovenk.-Grootebr. ii Hoogkarspel Westwoud i, Blokker ,i Hoorn Avenhorn n Oosthuizen H Kwadijk-Edam. Purmerend Oostzaan Zaandam Ak. Amsterdam 4 01'6 4.08 - 4.19 6 4 26 4.81 4.87i 4.441 4.49 7 8.32, 11.32, 'snam. 4.55 en 'savonds 7.28. Van 9.65, 12.51, 5 5 5 5, .5 6 «6 6 7 7 7 20, 7.27| 7.34, 7.40 7.46 7.55 8.03 8.10 348.20 4118 27 - '8.88 8 49 22,9.03 naar AMSTERDAM 2 V, 9.4011.27! 2öj 9.46 33. 9.53 39, 9.59 45 10.05 51 10.1811 48 10.22 10.30 10-41 10.48 12.07 1.05 bc 08 -e S cS 2.05 2.18 2.20 2.30 2.87 2.18 6.55! 2.19 6.01 2.26,6.08 2.826.15 2.88,6.21 2.48,6.81 2.56,6.39 3.08,6.46 8.18,6.56 8.20 7.03 8 55 9.06 9.18 9.29 9.37 9.48 10.59' 11.19,2.48 3„82 7.14 11.08 12 25l1.88 2.5918.43,7.25H0.01 6.25 a 8.40. Van Van AMSTERDAM Dagelijks (nitgez. Dinsdag Vin. 7, 9, 10.45,12. Nmd. 2, 4, 6, 7,8.45. De^ Dinsdags: Vra. 5,6, 7, 9^10.45,12. Nm. 2,4, 6, 7,8.45 Van PURMEREND Dagelijks (nitgez. Dinsdag.) Vm. 6.30, 9.15, 11. Nm. 12.80, 2,4, 6,8.46 Des Dinsdags: Vm. Ö.S'O, 8, 9.15, 11. Nm. 12.30, 2, 4,6,8.45 Des Zondags. 11.20 12.37|1.60'3.13 8.5717.39 10.18 Van AMSTERDAM 's avondB 11 uur. 8TAVOREN naar ENKHUIZEN morg. 8.21,10.—, 's nam. 4.84 en 's av 7.80 LEEUWARDEN naar STAVOREN 6 50, 3.07 en 6.25 In 't algemeen ben ik geen vriend van penneatrgd. Zgn tegenstander bekeert men er nooit mee, en de lezer vindt er weinig behagen in. Wil iemand aanmerking maken op 't geen ik heb geschreven, hg geneere zich niet; nooit' heb ik gemeend, de waarheid in pacht te hebben. Maar ditmaal moet ik toch protest aan- teekeuen. Niet tegen den schamperen toon, waaróp' het autirevolutiounair nieuwsblad »de provin ciale Noord-Hollander" in zgn nummer van 14 Mei een aanhaling uit miju artikel Wet ten en zeden" inleidt; men is van die zjjde gewoon aan een mengsel van bitterheid en zalving, en het zon hoogst onbillijk zgn van iemand te vergen, dat hg zgn natuur geweld aandoet. Vinden de lezers die wgze van be strijding goed, mg deert zg niet, en »Schui- temnkera Purmerender Courant", aan welke het ironisch compliment wordt gebracht, den >Noord-Hollander" veel te hebben duideljjk gemaakt, dat hem tot heden duister was, trekt het zich natnurlgk evenmin aan. Maar wel protesteer ik hier tegen, dat men een uitdrukking van alge mee ue strekking heeft toegepast op een bgzonder onderwerp, en wel zóó, dat men mg toedicht een meening te hebben uitgesproken, die uit mgu woorden niet is op te maken, en daar zelfs volstrekt niet mede overeenstemt. Als bg de wetgeving betrokken is de ze delijkheid, het begrip van goed en kwaad of de opvatting van wat de godsdienst voor schrift, zei ik, als de wetgever reke ning heeft te houden met de eischen van het recht en aan de heerschende begrippen dien aangaande zgn voorschriften moet toetsen, dan kan hg niet enkel te rade gaan mèt eigen inzicht, maar moet de openbare meenirig hem tot richtsnoer zgn. Met eenige voorbeelden lichtte ik dit toe. Wat distilleert nu de Noord-Hollander" hieruit? 't Is bijna niet te gelooren; men bistere even j >Wjj konden b.v. maar niet begrjjpen, wat er toch eigenljjk wel acht r zat, dat de Li beralen nooit willen medewerken tot het ma ken van wetten, waarbjj de publieke ontucht verboden werd. De zoogenaamde argumenten die gewoonlijk worden aangevoerdv achten wg te dwaas, om ze als ernstig gemeend te beschonwen." Wanneer nn het heerschende begrip is, dat hoererjj voor de gezondheid noodzakelijk is, spreekt het vanzelf, dat de ontucht door reglementen gehandhaafd moet worden." Vooreerst zij opgemerkt dat men mg te veel eer aandoet door mg als woordvoeider van »de Liberalen" voor te stellen. Ik spreek voor mgzelven, en geef mjjn persoonlijk ge voelen. Verder iB het een onwaardige mauier van strjjd voeren, wanueer men zich verge noegt de beweeggronden, met welke men het niet eens is, eenvoudig aan te stippen als zoogenaamde argumenten, te dwaas om ze als ernstig gemeend te beschouwen." Handhaving vau de ontucht door regle menten" is eeu gróót woord, bestemd om indruk te maken. In die onjuiste uitdrukking lijjt een zware beschuldiging opgesloten, alsof zg, die op het stuk vau de bestrgding der prostitutie, een van de ernstigste vraagstukken van onzen tjjd, niet eensdenkend zijn mot den schrijver van bet tegen rag gericht artikel, zich bg den bestaanden toestand neder eggen, ja, dien zelfs willen bestendigen. De weinig nadenkende lezer wordt daardoor vervuld met een gevoel van afschuw voor »de Liberalen", die het iu hun hand zouden hebben de zedeloos heid te weren, en het niet willen. Op die mauier wordt een vraagstuk, dat misschien door ge- zamonlgken maatscbappelgken doch vooral individueelen arbeid tot een begin van oplos sing is te brengen, in den partijstrijd gesleept. Wat door den schrgver bedoeld wordt, is niets anders dan le, het geneeskundig toe zicht op vrouwen, die in de ontucht een treurig bestaan zoeken, en 2e, de toelating van huizen, waar dit bedrjjf wordt uitgeoefend. Het bekende vraagstuk dat tegenwoordig tal van ernstige mannen en vronwen bezighoudt, en dat men vooral met bedaardheid, zonder hartstochtelijke overdrijving, moet behandelen. Het woord opheffing is gemakkelijk uit te spreken; ook kost het weinig moeite, eeu vergadering voor dit denkbeeld te winnen. Ieder is overtuigd, dat ontucht verderfelijk, ufschuweljjb is; en het is dë waarheid in het aangezicht slaau, wanneer men beweert, dat degenen, die tegen opheffing van sanitair toe zicht en van toelating ernstige bezwaren hebben, hun meening slechts daarom uit- spreken, omdat naar hnn opvatting »hoererjj voor de gezondheid noodzakeljjk is", zooals de schrgver in de Noord-Hollander" het uit drukt, Wat hemzalven betreft, hg weet dat ook welmaar zgn lezers weten het niet. Welken naam u.en er aan moet geven, dat hjj aldus, willens en wetens, een deel zjjner medeburgers, waaronder mannén van hoogen ernst, van diepgevoelden godsdienstzin, van ongerepte zedelijkheid, en die gaarne alle ge schikte middelen willen aangrjjpen om de ontnehi te helpen bestrjjden, aan de openbare verachting, ook van tot oordeelen onbevoegden, prjjs geeft, moge hjj voor zichzelven bepalen. Tot oordeelen onbevoegden, en daaronder reken ik allereerst mgzelven. Ik waag het niet te beslissen, of opheffing van het toezicht te verdedigen zon zgn uit een oogpunt van zedelijkheid en van ^algemeen belang. Dat is een geneeskundig vraagstuk, waar, wjj, leeken op medisch gebied, builen moeten bljjven, dat wjj, die ons tot taak hebben gesteld onze meening te zeggen over de dingen die we begrjjpen kannen, niet in het openbaar debat mogen brengen. Ik eerbiedig elke welge meende poging, om het peil onzer natie te verhoogen; ik erken, dat er wellicht tal van wegen zgn, die tot het doel kunnen leiden, en zal het niemand envel duiden als hjj den mjjne afkeurt, maar waarheen elke dier wegen voeren zal, en welke gevolgen het zal hebben als men één daarvan inslaat, dat moet toch eevst met ernst overdacht worden. En eveumin matige zich de eerste de beste het recht aan, zgn meening omtrent het dulden van de inrichtingen die wg niet noemen zullen, aan anderen op te dringen. Dat zg een kwaad zjjn, daarover zjjg wjj het eens de vraag is echter, of zjj niet eeu veel erger kwaad in zgn ontwikkeling stuiten. Het is meermalen gezienwaar een puriteinsche jjver het banvounis uitsprak over hetgeen min of meer in het openbaar geschiedde, nam de ge heime zoude zoo schrikbarend toe, dat weldra de overheid genoodzaakt was een oog te sluiten voor de overtreding van haar verbod. Ik zal volstrekt niet beweren, dat deze meening niet voor tegenspraak vatbaar is; alleen kom ik er tegen op dat men degenen, die haar toegedaan zgn en vooral hen, die in «en besturend lichaam over de zaak hebben te beslissen, zoo onheusch bejegent als wjj van zekere zjjde gewoon zgn. De Noord-Hollander" schrjjft: »Laat hen, die gelooven, dat de wetten der zedelgkheid voor den man dezelfde zjjn als voor de vrouw, die gelooven, dat alle onkuischheid van God vervloekt is, en dat wjj, daarom dezelve van harte vjjand zjjnde, kuisch en tuchteljjk leven moeten, hetzjj in den heiligen hnweljjken staat of buiten denzelven, laat hen allen zich op maken om te getuigen tegen de heerschende begrippen, tegen de openbare uieeniiig, tegen den geest der eeuw." Getuigen tegen wat alweer? De klaukvolle woorden aan het eind dezer phrase zeggen niets, Zg, die gelooven, moeten meer doen dan getuigen. Zjj moeten handelen, werken. Elk onzer vorme zich tot een zedeljjk midden punt in den kleinen of grooten kring, waarin hij is goplaatst; van zgn voorbeeld, van zjjn vermaning zoo noodig, ga een kracht uit, die, op alle punten van het maatschappeljjk leven aangewend, het zal hervormen. Om dezeden te verbeteren moet jnen niet beginnen met de wetten, maar met" dë menschen. De lieden, die zich bg elke passende of niet passende gelegenheid beroepen op Gods woord, mogen weieens in aanmerking nemen dat uit niets is gebleken, dat Jezus ooit optrad als her vormer van de wetten van zgn volk, dat hg alleen voorschriften gaf voor de individuen. De burgers en burgeressen vormen den Staat; verbeter ben, ieder afzonderljjk, eu de Staat zal er wèl bg varen, zal zjjn wetgeving richten naar den vooruitgang, die zich in elk zijner deelen, door den gemeensohappeljjken arbeid van allen, openbaart. Er is een afdoend middel, om tot opheffing van de huizen van ontucht te komen, zonder gevaar voor iets ergere. Wie dat wenscht, zorge dat hjj er van daan bljjft, en wende tevens den invloed aan, dien zgn persoonlgk karakter vermag uit te oefenen, om anderen van dien treurigen gang af te honden. Daar zal mén verder mee komen dan met een hoog hartige veroordeeliug dergenen, die voor andere middelen de verantwoordeljjkheid— niet aan vaarden. De belangrjjkheid van het onderwerp drong mjj dit te zeggen. Ik zal er verder het zwjjgen toe doen. Wbst-Fbibo. DuitaoUandL. Iu verbaud met de geruohteu omtrent eeu betere verhouding tusaehen Keiler en kanselier, merken de „Hamburger Nachrichten" op, dat uit d*n aard der taak nooit sprake kan wezen van een verzoening luischen Z, M. den Duitschen Keiter en een Zijner Majesteits vroegere ministers, omdat geen toestanden denkbaar zijn, die tot een verzoening voeren kunnen. Het blad spreekt echter ook tegen, dal er eenige sporen van toenadering vallen waar te neueu, In het Panopticum te Keulen is eene reuzin te zien, een ISjsng meisje uit de Franscho Jura, die met minder dan 2.82 meter lang ie. Naast haar ziet men een, eveneens 16 jaren tellend meisje uit Nederland, dat niet grooter ia dan 48 centimeter, goed geproportioneerd, vyf talen spreekt on bewijzen geeft van eene, voor baar kleine gestalte verbazing wekkende lichaamskracht. In de brouwerij Friedriohshaiu te Berlijn werd Woensdag eene vergadering vau Katholieken ge houden, welke door tal van afgevaardigden dar centrum-partij werd bijgewoond. Eene motie werd aangenomen, waarin leedwezeu wordt uitgesproken over het met tot stand komen vau het aohoolwet- ontwerp en aangedrongen op volkomen vrijmaking der kerk, weder toelating van alle geestelijke orden, vrijheid vau onderwijs, gelyke behandeling der Katholieken op elk gebied in het openbare leven en herstel van 'a Pausen wereldljjk gezag. Ravaohol,. de veroordeelde dynamieiman, die nu te Saint Etienne tereoblslaat wegens lijkroof en moord,* it daar voor de rechters even kaiin en on* beschaamd als te Parijs. Hij gaf eene uitvoerige besohrijviug van zijn lijkroof, welke zjjn hoorders de hiren te berge deed rjjzen en die voor medc- deeling inderdaad niet vatbaar is. Het moet voor velen eene ware gerustheid wezen, dat althans dit, voor niets terugdeinzeud monster in handen der justitie is. Berichten uit Berljju melden, dat in goed onder richte kringen niets bekend is van bet ter beurze te Parijs verspreide gerucht, dat de Duilsohu regeering het pagpoortenslelsel voor. Eltas-Loihar.'ngen zou herstellen. b De anti socialistische ligue, die reeds kort na de, opriehting weder ontbonden moest worden, is nu door den heer Demolms weder opgericht. Vele aanzienlijke ■mannen moeten tot de vereeniging toe getreden zgn. Bij de aanstaande herop niog der Italiaanaohe Kamera zal door het nienwe Ministerie spoedeisehende behandeling worden aangevraagd voor verschillende wetsontwerpen, met name voor de wjjriging der kieswet en het handelslractaat met Zwitserland. i •CurUtlje. Eene dépêche aan de Standard nit Odessa, meldt dat bij Erivan, iu Turksoh-Azie, eene aardbeving drie dorpen verwoest heeft, waarbij 27 personen ge dood werden. rjoxioo» In de hoofdstad van Mexico hebben bij gelegen heid «an aldaar gehouden verkiezingen troebelen plaats gehad. 78 studenten lijn gearresteerd. Een persoon werd gedood en tea zjjn gewqnd. De potitU patrouilleert door de itraten. t; II f f I

SPC | 1892 | | pagina 1