N°. 3161 SCHUITEMAKERS 1892. Woensdag, 20 April. Noordhollands Nieuws- en Advertentie-blad. Acht-en-dertigste Jaargang. In het strijdgewoel. BINNENLAND» Uitgever, Verantwoordelijk Hoold-Redaoteur J. SCHUITEMAKER, Hoogstraat, PUBMEBEND. Advertenüën: Dienstaanbiedingen en Liefdegiften A 25 Ct. per 5 regels, ét oontant, elke regel meer 5 Ct., zonder korting voor Boekhandel of Postdirectie Vertrekuren Spoortrein! Van AMSTERDAM naar ENKHUIZEN Dienstregeling I Ootober. 2-5| 11.06 11.19 10.01 10.13 Stoombootdienst Amsterd.-Pnrmerend PURMERENDER COURANT. Voraohtfnt DINGSDAG on ZATURDAG. Abonnementsprijs 85 Cents per drie maanden, franco per post1. Advertentiën in te zenden des Maandags en Yrijdags tot 's middags 2 ure. Ingezonden stukken liefst vroeger. Advertentiën" van 15 regelB 75 Cts., elke regel daarboven 15 Cent. Van 3 plaatsingen, in eens opgegeven, worden slechts 2 berekend. Bewijsnummers gratis. Bij voortdurende plaatsing volgens nadere overeenkomst. Groote letters worden naar plaatsruimte berekend. Van ENKHUIZEN naar AMSTERDAM. ^-Amsterdam /Zaandam a Oostzaan a Purmorand Kwadijk-Edam Oosthuizen a Avenhoru a Hoorn a Blokker a Westwoud a Haagkarspel a Bovenk.-Grootebr. Ak. Enkhniaon 6.— 6.16 6.26 i.6.36 fao CO 00 .3 fi 6.46 7.08 7.18 7.25 7.81 7.41 7.48 7.57 8.04 8.09 8.15 8.22 8.27 8.07 8.17 8.29 9.12 9.31 9.41 9.56 10.03 10.18 10.20 10.32 10.39 10.44 10.50 10.57 11.02 10.20 10.38 10.50 11.08 11.27 Dins dags 1.— 1 07 1.18 1.26 1.85 1.42 1.48 1.54 2.01 2.06 =3 2.20 127 2.88 2.89 2.46 8.04 3.28 3.38 3.45 8.51 4.01 4.08 4.19 4.26 4.81 4.37 4.44 4.4917,18 6.—110. 6.14(10.16 10.26 6.81 6.87 6.47 6.59 10.88 10.44 10.54 11.01 11.13 11.20 11.26 11.82! 11. 11 .821 O .89 Z .44] Ak. V Enkhuizen a Bovenk.-Grootebr. ff Hoogkarspol tt Westwoud a Blokker n Hoorn n Avenhorn u Oosthuize u ff Kwadijk-Edam.. Purmorand u Oostzaan Zaandam Amsterdam 5.25 5.81 5.38 5.49 .5.55 1,6.09 6.17 6.24 0,6.34 6.41' 7.02 7.22 9.20 9.26 9.38 9.89 9.45 9.51 Van ENKHUIZEN naar STAVOREN per stooïhboot morg. iu verbindingper Spoor v. STAVOREN naar LEEUWARDEN u 8.32, 11.82, 'snam. 4.56 en 9.55, 12.51, I 6.25 en 7.20 7.27 7.34 7.40 7.46 7.55 8.03 8.10 8.20 8.27 8.88 8.49 9.08 s avonds 7. SP "E O es 9.40 9.46 9.53 9.59 10.05 10.13 10.22 ro.3o 10.41 10.49 11.27 11.48 12.07 12 25 12.87 e® o T3 co a S 1.05 1.19 1.38 1.50 T2 »3 2.05 2.18 2.20 2.'80 2,87 2.48 2.59 8.18 2.18 2.19 2.2(> 2.32 2.88 2.48 2.56 8.03 3.18 8.20 8.82 8.43 3.67 EiiSS 6.01 6.08 6.16 6.21 6.81 6.89 6.46 6.66 7.08 7.14 7.26 7.89 8 55 9.05 9.18 9.29 9.87 9.48 Van AMSTERDAM Dagelijks (behalve Dinsdag) Vm. 7, 9, 10.45, 12. Nmd. 2, 4, 6, 7, ure. Des Dinsdags: Vm. 6, 6, 7, 9,10.45, 12. Nm. 2, 4, 6, 7, ure. VanPURMERENDDagelijks (behalveDinsdags. Vm. 6.80, 8, 9.15, 11. Nm. 12.80, 2, 4, 6, nre. Des Dinsdags: Vm. 6.80, 8, 9.15, 11. Nm. 12.80, 3, 4, 6, ure 33. Van STAVOREN naarENKHUIZEN 's morg. 8.21,10.- 8.40. Van LEEUWARDEN naarSTAYOREN 7.—, 9.- -, ,'s nam. 4.84 en's nv 7.80 8.07 en 6.85 De toeneming dor openbare zedeloosheid in de groote middelpunten der nijverheid is een van de ernstigste vraagstnkken van onzen tjjd. Tot dnsver schroomt men veelal, dat onder werp, hetzp in vergaderingen, hetzg in de pers, ter .sprake te brengen; men acht het onkiesch, het wóórd prostitutie te gebruiken, omdat er zich voorstellingen aan verbinden van onreinen aard. Dien schroom moeten we? dunkt mg, op zgde zettenwil men een vgand bekampen, en hiertoe acht ik allen ge roepen die eenigen invloed kunnen uitoefenen op het maatschappelijk leven, vrouwen zoowel als mannen, dan moet men ook niet be? dacht üjn hem flink onder de oogen te zien,' al heeft hg ook nog zulk een afzichtelijk voorkomen. Inzonderheid in Dnitschland schgnt het kwaad sterk voort te woekeren, juist door de hooge vlocht, die sommige industrieën hebben genomen. In tal van inrichtingen ia het be ginsel van de arbeidsverdeeling zoo rnim toe gepast, dat het werk weinig inspanning kost en uien derhalve veel gebruik maakt van vrouwelijke werkkrachten; daarbg is die arbeid dan ook zeer eentonig. Dat de onbeperkte toelating van meisjes tot de fabrieken nadeelig is voorde zedelijkheid, wordt algemeen erkend; alleen, het ontbreekt aan pogingen om in dien toestand een grondige verandering te brengen. Deze kan niet uitgaan van de wetgevers, maar moet de vrucht zgn van het beter inzicht der patroons. Het is iets ongehoords, dat hon derden mannen leegloopen, omdat er voor hen geen plaats ia te vinden, terwgl het werk, dat hen iu staat zon stellen een gezin te onder houden wanneer een wèl-opgevoede vrouw daar orde en zuinigheid deed heersohen, door de vrouwen wordt verricht, die aldus aan haar natuurlijken werkkring worden onttrokken. Dat is de bron van de ferlagiügvan het "volks peil, de oorzaak van de tuchteloosheid in de huisgezinnen, van de ruwheid, die zfch van het opkomend geslacht meester maakt." Een Dnitsch schrijver over sociale vraag stukken is van oordeel, dat de prostitutie in de fabriekstèden bevorderd wordt door twee omstandigheden: v&oreerst het ontoereikend loon,'dat de meines ontvangen, en waardoor fcjj genoopt worden naar andere bronnen van inkomsten te zoeken? ten tweede de ver veling, die -Sen langdurige en eentonige arbeid verbekt, en waarvoor zjj een tegenwicht trachten te tinden bjj zingenot. Als middel raadt hg aan de invoering van den achturigen arbeids tijd, zonder vermindering van loon. Ik geloof niet dat hierbg baat zon gevonden worden. Wel ware dan de verveling tot een kleiner aantal aren teruggebracht, maar er bleef deö te meer tgd over om dien aan ver boden dingen te wgden. En wat de loon- quaestie aangaat, is het wel zoo zeker, dat de meerderheid van de meisjes, die zich met prostitutieinlaten,' zulks doen om in haar onderhoud te voorzien? Zon niet in veel meer gevallen de zucht, om zich bet over tollige te verschaffen, om te voldoen aan haar begeerte tot opschik, baar de grenzen doen Overschrijden, beneden welke man en vzouw opbonden, achting te verdienen? Aan dat euvel »het offeren op het altaar van den uitwendigen schjjn, gaat de gansche maatschappij mank: de hoogereklassen geven het voorbeeld, dat door de lagere maar al te gretig wordt gevolgd. Voor het oog der we reld uit te blinken boven velen, dat is het geen men najaagt, en niets is heilig, zelfs, niet de eenvoudigste wetten der zedelijkheid, als deze hartstocht de heerschappij voert. Mannen, die het vertrouwen hunner omgéving hebben verworven, en aan wie men de zorg voor zgn geldelijke belangen opdraagt, ver zaken plicht en eer, stellen zich gelgb met eèn gewonen dief, omdat zjj zich uitgaven veroorloofd hebben buiten den omvang hnnner middelen; vrouwen verkoopen zich voor een "een slavernjj, erger dan die de christenen •keggen in Afrika te willen uitroeien, omdat earn, sieraad of een fijnere" levenswijze haar aanlokt. Men kan lang praten over de middelen, die gepast geoordeeld worden om de openba ringen van eenig kwaad tegen te gaan, en verschillend denken over succes, van de toe passing te verwachtenzelfs kan men, met volkomen toewjjding, en overtuigd van hun doeltreffendheid, die middelen aanwenden. De vraag is dan, of het kwaad zelf wordt weggenomen, dan wel niets meer dan ver plaatst en wel zoo, dat het nog moeielijker is te bereiken dan te voren. Met de pogingen tot bestrgding der prosti tutie is men, vrees ik, wel eenigszins opdien weg geriiakt. Twee middelen yooral zgn het die in dezen tgd worden beproefd, en waar van de bespreking oorzaak is, dat thans het onderwerp, 't welk men voorheen bjjna niet hoorde noemen buiten den kring der genees kundigen, meermalen op de,,agénda komt. Zelfs vrouwen bes preken-liet tegenwoordig in bijeenkomsten, en dat is voortreffelijk, want het is vooral door de vrouw dat de vrouw gered moet worden.t Het eerste middel dan is afschaffing van alle reglementen, op de huizen van ontucht betrekking hebbende, al of niet gepaard met een volstrekt verbod. Geljjk/ men weet is het toezicht ingevoerd om gezondheidsredenen, ten einde de verbreiding van een der treurig ste ziekten zooveel ■-mogelgk tegen te gaan. Verreweg de groote meerderheid der genees kundigen 'maken ernstig bezwaar tegen de opheffing-^Van den maatregel, en dat moet den leek wel tot omzichtigheid aansporen. Het g3at toch niet aan te zeggen, dat wie zich aan losbandigheid overgeeft, er maar de gevolgen van moet dragener zou een schjjn van rechtvaardigheid in gelegen zgn, als die gevolgen zich tot den persoon zeiven bepaalden. Maar bjj het erfelijk en besmet telijk karakter dier ziekte heeft men andere overwegingen in aanmerking te nemen. Zog, het sluiten van de inrichtingen, waar de onzedelijkheid het meest wordt gepleegd, tot het beoogde doel leiden 't Is waar de gelegenheid maakt den dief, en menig jong- mensch is gevallen, omdat hg met wekere gemakkelijkheid aan zgn hartstochten kon voldoenook is het werkelgk een slag in het aangezicht der beschaving, dat men daar afgronden ziet geopend, waarin meisjes een zo delg ken zelfmoord kannen begaan. Ik vrees echter zeer, dat het uitroeien van het eene kwaad aan het andere een vreeselgke uitbrei- ding zou geven, dat de geheime prostitntóe/Kr 'nndoti Amwnvwv »An trneRvnrvnn 4AAV> e k zi een ontzettenden omvang zou verkrijgen, door geen toezicht beperkt, zoodat ten slotte de verandering het tegengestelde van een verbe- ering zou hlgken. Dan heeft men nog de zoogenaamde mid- dernachtszendiag. Ik waardeer ten hoogste toewijding in eiken vorm, inzonderheid waar zjj gepaard gaat met de meest volkomen be langeloosheid, en zal dns de laatste zgn om den mannen, die post vatten voor de huizen vin ontucht om door een woord van op wekking en waarschuwing een broeder van het kwaad terug te houden, - rajjn hulde te ontzeggen. Maar wederom, is er geen groot gevaar, dat er een ander kwaad voor in de plaats zal komen De dienaren der zonde zgn in den regel volleerd in kunstgrepen, en het is zoo möeieljjk niet om zgn booze gangen aan elks oog te onttrekken. Men zal slechts wat geheimzinniger te werk gaan. Ook moet niet vergeten worden, dat de tusschenkomat der ongeroepen verstoorders menigmaal aan leiding geeft tot opstootjes, waarbjj de politie de orde moet herstellen, en er daardoor voor de inrichtingen, bg welke zjj plaats hebben, nog réclame wordt gemaakt. Maar ik wil deze bezwaren niet te zeer doen wegende maatschappelijke arbeid, vooral wanneer zjj zich ten'doel stelt de zeden te verbeteren, is zoo veelomvattend, dat wjj on- gelgk zouden hebben mët het werk dergenen, die er zich aan wgden, te critiseeren en verder de dingen ^op hun beloop te laten, al zien wjj ook met bezorgdheid de toestanden verslim- meren. Het is "echter tevens mgn overtuiging, dat wjj het kwaad bjj den oorsprong moeten boeken te treffen, en dat is een werk van zeer langen adem, waaraan ieder wat kan doen. Iüpffe eersté""plaats moet het meisje zooveel mogelgk worden teruggebracht naar het huis gezin. Dat min of meer geëmancipeerde dames gerust schetteren over het égoïsme der mannen, die den arbeid voor zich alleen in beslag willen nemenals die arbeid een gezin onder houdt, bljjft er voor het vrouweljjk hoofd des gezins een zeer belangrijke taak over, waar door zjj meer toebrengt aan het algemeen welzgn, meer zegen verspreidt om zich heen, meer voorbereidt voor de toekomst, dan de werkzaamste man ooit'doen kan. De vrouw moet uit de fabriek. Noem het van mg een idéé fixe, dat ik telkens weer op die nood zakelijkheid aandring, zij is voor mg de grondslag van elke sociale hervorming. En vervolgens moet onze levenswijze er minder op ingericht zgn, de wangunst op te \yekken dergenen, die .daardoor geprikkeld unnen worden om ojf ongeoorloofde wjjze 'zich fa staat te stellen, ons op zgde te komen. We gaan geheel op in uiterlijkheden en aller lei dingen van stoffelgkea aard, die tot ons geluk weinig afdoen; des te kariger zgn we, als het de bevrediging geldt van onze eigen hoogere behoeften en die van anderen. Laat ons eenvoud betrachten, dan kunnen we hulpvaardig zgn, en een grooter deel onzer middelen aanwenden om strgd te voeren tegen maatschappelijke ongerechtigheden. WEST-Peibo. e hberala kieavereeniging Vooruitgang", te Haarlem, heeft haar voorloopige candidatenlijat alsnog aangevuld met den naam van F. W. O H. baron van Tuijt van 8erooakerken te Veleen. Dins dag worden definitieve candidaten gesteld. De radicale kieavereeniging „Haarlem/ ta ÜJMsr» lena, die Vrijdagavond bijeen was ter stelling van candidaten voor de verkiezing der Staten, ging on derrichter zake uiteen wegena de geringe opkomst der leden en het niet aanwezig zijn van den voor zitter, die buitenslands vertoeft, Er zal nu nog een nadere vergadering worden belegd. t De Gemeenteraad van Zaandam heeft de winst- en verliesrekening der gasfabriek, met een voordeelig saldo van 454.06, goedgekeurd. Van dal bedrag moet aan de gemeente Koog aan de Zaan, ala aandeel in de winst 78.83 worden uitgekeerd. De veraohillende ingekomen adressen tot afschaffing of beperking van de Kermis, zullen in de volgende vergadering behandeld worden. Het kwartet Lore Icy" te Haarlem hgeft voor de deelneming aan den kwartettenweda'trjjd reeds van 19 kwartetten toezegging ontvangen. De heer Fr. Lieftiuek, lid der Tweede Kamer, sohonk voor dezen wedatrjjd vier zilveren medailles. 1 Tot directrice van bet Herstellings- en Va- -cantieoord voor israelitische kinderen te Wij A aan asee is benoemd mej, F. K. van Berg te Winschoten. Een onbekende gever heeft aan de diaconie der ned. her*, gemeente te Mlddelie een legaat van f 3000 vermaakt. De directeur der Nutsspasrbank 4e Franeker heeft uit het reservefonds der bank eene oppervlakte bouwgrond van bijna 10 heotarea aangekocht, ge legen in de nabijheid der stad. Dete grond wordt verhuurd m stukken van bijna 5 aren ieder, aan 303 arbeiders. De huurprijs bedraagt f 4 per akker. Op deze wijze hoopt men de arbeidersbevolking in de gemeente .in de gelegenheid te stellen om hare eigen groenten en een deel harer winterpro,- visie zich gemakkelijk te verschaffen. De beide laatste dagen zijn te Nijmegen in verschillende gezinnen in onderscheidene buurten der 'stad'weer nieuwe gevallen van pokken voorge komen, zoodat de toestand hoog ernstig wordt. In het afdeelingsverslag over de belastingvoor stellen van den minister Pierson wordt 'op tal van wijzigingen, waaronder er zijn van ingrijpenden aard, vrij algemeen aangedrongen. Er aehijnt ze kerheid te bestaan, dat de minister van finanoien bereid zat worden bevonden de meeste der ge vraagde veranderingen nader in rijn ontwerp aan te brengen, Sequah schijnt geen plan te hebben Nederland in de eerstvolgende maanden te veriaten, althans hij heeft de „villa Dr. Mess" aan het zeestrand te doheveningen gedurende het aanstaand badseizoen gehuurd (voor f 4000 naar men zegt). Hij amu seert zioh in Den Haag kostelijk en wordt door /eten vorstelijk bejegend. De zoon van een ingezetene te Goes was sedert eenige dsgen met zijn negotie uit en keerde aiet terug. Gistermiddag werd zijn met honden be spannen wagen ledig door een onbekende thuis gebracht, met de boodschap: „compliment van uw. zoon en hij is naar Amerika vertrokkeu". Men kan zioh' voorstellen, welk gezicht de ouders opzet ten bij het vernemen dier tijding. Tot hoofdingeland van den Zuidpolder ia te SMittn gekozen: de heer H. G. H. T.Kernkamp, te Edam, ij,

SPC | 1892 | | pagina 1