N». 316L SCHUITEMAKERS Woensdag, 10 Maart Kroniek van Overal. Noordhollands Wietiyrs* en Advertentie-blad.- Acht-en-dertigste Jaargang» 4 3 I BUITENLAND. Verschijnt DINGSDAQ en ZATUBBAO. Abonnementspr g s 85 Cente per drie maanden, franco per post/1. AdrerientiSn in te zenden des Maandags en Vrijdags tot 's middags 2 ore. Ingezonden stokken liefst rroeger. Uitgever, Verantwoordelijk Hoold-Redaotenr J. SCHÜITEMAgER, Hoogstraat, Püitivng^igwTv Advertentiên: Dienstaanbiedingen en Liefdegiften 25 Ct. pér 5 regels, It oontant, elke regelmeerSCt., zonder korting voor Boekhandel of Postdireotie Vertrekuren Spoortrein. Van AMSTERDAM naar ENKHUIZEN ff Dienstregeling 1 Ootober. Stoombootdienst Amsterd.-Purmerend Zij die zioh met 1 April a s. op dit blad abonneren, ont vangen de nummers van heden at tot dien datum gratis. Bed. PÜRMERENDER Advertentie» Van 1—5 regels 75 Cts., elke regel daarboven 15 Cent. Van 8 plaatsingen, iü eenB opgegeven, worden slechts 2 berekend. Bewijsnummers gratis. Bij voortdurende plaatsing volgens nadere overeenkomst. Groote letters worden naar plaatsruimte berekend. ...I i i St" ff ff ff 7 Amsterdam Zaandam Oostzaan Purmerend Kwadijk-Edam Oosthuizen A venhort Hoorn Blokker Westwoud Hoogkarspel Bovenk.-Grootebr. ik. Enkhuisen Van ENKHUIZEN naar AMSTERDAM. 6 6.45 »;i2 10.20IDins- 3.04 6.— 6.16 7.03 8.07 9.81 10.38 1 dags. 8.23 6.14 6.26 7.13 8.17 9.41 1 3.33 i.6.80 7.26 8.29 9.66 10.50 1.— 3.45 6.31 7.31 10.08 1.07 u 3.61 6.87 s> 7.41 n 10:13 1.18 4.01 6.47 7.48 Jf 10.20 1.26 4.08 oo .5 O 7.57 I 10,32 11.08 1.35 2.20 4.19 6.6.9 8.04 10.39 1.42 2.27 4.26 4.811 8.09 10.44 1.48 2.83 8.15 10.60 1.64 2.39 4.371 4.44| 8.22 10.57, 2.01 2.46 8.27 12.02jll.27 2.06 2.51 4.49J7.18 10 10.16 10.26 10.88 10.44 10.64 V Bnkhoisen 5.26 e Bovenk.-Grootebr. 5.31 Hoogkarspel 5.38 Westwoud 6.49 V Blokker 5.55 Hoorn l,8-09 ff Avenhorn 'g 6.17 Oosthuizeu .2 6.24 Kwadijk-Edam. 6.34 Purmerend 6.41 Oostzaan ff Zaandam 7.02 Ak. Amsterdam 7.22 7.20 7.27 !7.34 7.40 7.46 7.55 8.03 8.10 8.20 8.27 8.88 8.49 9.08 9.20 9.26 9.33| 9.63 9.89j 9.69 9.46 10.06 9.4011.27 9.46 a. 9.51 «P H3 u 10.13 10.2.2 10.80 10.41 10.49 11.06 11.19 11.48 12.07 12 25 12.87 as -O PI E> 1.05 1.19 1.88 1.50 2.1816.65 8 65 i 2.19 6.01 h 2.26 ;6.08 9.05 2 2.32;6.16 2.38:6.21 2.06 2.48 6.81 9.18 2.18 2.66 6.89 2.20 3.08 6.46 9.29 2.80 8.18 6.56 9.87 2,87 3.20 7.08 9.48 2.488.82 7.14 2.59 3.48 7.25 10.01 8.18 8.67 7.89|10.1S Van AMSTEBDAM D a g el ij k s (behalve Dinsdag) Vm. 7, 9, 10.46, 12. Nmd. 2, 4, 6, 7, Des Dinsdags: Vm. 5, 6, 7, 9,10.46, 12. Nin. 2, 4, 6, 7, Van PURMEREND Dagelijks - (behalve Dinsdags. Vm. 6.30, 8, 9.15, 11. Nm. 12.30, 2, 4, 0, ure. Dei Dinsdsgt: Vm. 6.30, 8, 9.16, 11. Nm. 12.80, 2, 4, 6, ure are. ure. **MU* t*. mvuwiuwww» AA»U«| D UQiu, T.UU "in verbinding per Spoor v. STAVOREN naar LEEUWARDEN 9.55, 12.51, u 6.25 en 8.40. Van LEEUWARDEN naar8TAVOREN n 7.—, 9.—,—.—, 8.07 en 6.25 III. Een wenk. De nood in Friesland. Het ipatersnoodpotje. Het vaderland is één. Ge wikt en gewogen. Driemaal elf absent. Een Minister die niet warm wordt. Van meer belang. Niet meer hooi op de vork dan zij dragen kan. De toekomst van Borneo. 1 Een aansporing. Internationale kolonienhonger. Weggeworpen geld. De voorwaarden voör koloniale voordeelen. Een frissehe besproeiing voor negerhuidjes. Menschlieveude verzekering. Een sohoenenpraatje. Vacante betrekking. Leve de republiek 1 In het Katholieke blad Het Centrum" werd onlangsde >myns inziens juiste opmerking ge maakt, dat het aanbeveling zou verdienen, tot leniging van den nood iu Friesland, die voor een groot deel is veroorzaakt door over- stroominge.n, doorbraken van poldétdjjken ten gevolge van deii hoogen* waterstand. de fondsen aant.te spreken die nog altijd op bet Grootboek staan sedert den beroemden watersnood waaraan de naam vau wjjlen Z. M. Koning Willem III voor altgd- is verbonden. Toen werd er ruim en mild gegevende bjj- dragen overschreden de behoefte, en wat er overbleef werd bestemd voor hnlpversohaffing bg rampen van geljjken aard: Voor zoover ik mg kan berinneren is dat kapitaal sinds dien tgd onaangeroerd gebleven en dus niet onbelangrijk toegenomen. Nu zal wel niemand op. goede gronden kan nen beweren, dat die gelden uitsluitend be stemd moeten big ven voor precies dezelfde streken, voor welke zg oorsprónkelgk werden gegeven. Behalve dat door de .verbetering van den' benedenlooponzer groote rivieren en dé verlegging van den Maasmond, Gelderland en Noord-Brabant in oneindig gunstiger conditie .zjjn geraakt en het gevaar voor jjsverstop- pingen zeer is verminderd, moeten we niet vergeten dat wé te rekenen hebben met één vaderland, waartoe Friesland evengoed behoort als elk ander gewest; dat het hoogst onbilljjk is, een potje te mesten, voor wateranood- -Igdenden bestemd, en toch lgdelgk de ellende •te laten voortbestaan, waarvan sommige cor respondenten van blalen, door eigen aan- schoawing voorgelicht, ons een zoo droevig tafereel hebben opgehangen. De armenkassen in onderscheiden gemeenten zjjn uitgeput, het gebrek aan het allemoodigste is algemeen hopen we, dat de wenk van het bovengenoemd blad ingang zal vinden bg de beeren, met de administratie van het fonds belast. Met 3d tegen 28 stemmen is alzoo de be faamde wik- en weegloonen-motie aangenomen. •Derhalve hebben 67,leden het votum uitge bracht: men mag vragen, waar bleven de 33 overigen? Indien die geringe opkomst een de belangstelling in kan geschieden dan na voorafgegaan onder zoek, waartoe de gegevens eerst na het loopende jaar zjjn in te wachten, had men in de Kamer den tgd nnttiger kannen besteden. De motie kan onmogelijk tot eenig practisch resultaat leidengeen wonder dat zg' den Minister kond liet". Van veel meer gewicht reken ik de in de zelfde Zitting der Kamer met algemeene stem men genomen beslissing, waarbjj is goedge keurd de overeenkomst met Engeland tot regeling van de' grens tnsschen de Neder- landsche bezittingen op Borneo en de op dat eiland gevormde Staten die onder Britsch pro tectoraat staan. Voor onze nationale eigen liefde moge bet misschien iets onaangenaams opleveren, voortaan niet meer dat geheele uit gestrekte eiland tot ons koloniaal bezit te mogen tellen, dat is tooh maar een- quaestie van inbeelding. Koloniën te v hebben, enkel voor het pleizier er anderen te kunnen uit houden, levert volstrekt geen voordeel op; voor het algemeen welzgn, voor de uitbreiding van den handel en andere bestaansmiddelen is het verre te verkiezen, dat een buurman, met wien het wenscbelgk is goede betrekkingen te onderhouden, zich vestigt in streken die wjj toch niet bg machte zgn in exploitatie te brengen. Geljjk een landbouwer, wiens mid delen hem veroorloven twintig bunders in cultuur te houden, verkeerd zon doen als hg er vgftig voor zjjn rekening nam, waaraan hg onmogelgk de noodige zorg kan wijden, is het ook voor een Staat ongewenscht. zjju buitenlandsche bezittingen de grenzen van zjjn beheersvermogen te doen overschrijden, Aan hetgeen wg in Oost-Azië het ouze mogen noemen, hebben wg de handen vol; het goed te besturen, zoo dat inlanders en Europeanen er wèl bjj varen, is een taak, groot genoeg om niet naar uitbreiding te trachten. Maar nu zou het ook gewenscht zjjn dat het ons resteerende deel van Borneo, dat rjjke hulpbronnen voor landbouw, handel en niyn- ontginning aanbiedt, wat meer de aandacht ging trekken van degenen, op wier weg het ligt hun kapitaal op winstbelovende wjjze dienstbaar te maken aan den bloei der ge westen, waar, volgens de geijkte uitdrukking, de vaderlandsche driekleur wappert. Aan dat wapperen op zichzelf heeft men niet veel. Openbaart zich voortdurend, geljjk tot dusver, een te scherp contrast tnsschen de Engelsche nederzettingen op Borneo, en hét tot ons ge bied behoorende gedeelte, dan moge de thans gesloten conventie ons de zekerheid geven dat ous bezit door Engeland niet verder zal worden betwist, het is toch een recht treurige grootheid die zich alleen kan beroepen op zekere strepen op de kaart, en bij den toe- nemenden koloniën-honger van andere mogend-' heden zon zich licht hot geval knnnen voor doen, dat weer protectoraten" van sommige Staten de plekken kwamen innemen, waar onze hand traag bljjft in het benaarstigen. De gesloten overeenkomst moge ons een spoor slag zjjn om het bezit van Borneo in werke- maatstaf aanbiedt voör deze a zaak, danvind ik het zeer begrijpelijk, ljjkheid uit te breiden tot waar de grens thans Na de stellige, verklaring des Ministers van is getrokken. Binnenfandsche Zaken, dat een wetteljjk be- Dnitschland, Frankrgk, Italië en België krachtige verordening slecht» langs wettelgken besteden vele millioenén om bun rang op weg kan worden vernietigd, en dat zulks niet houden of een plaats in te nemen onder koloniale mogendheden. Voor het tegen woordige" levert dat geen geringe bezwaren op, en het ontbreekt geenszins aan waar schuwingen tegen die kunstmatige machts uitbreiding, waarvan de voordeeleu twjjfel- achtig -zjjo. Elke mark, voor koloniën uit gegeven, zei nog onlangs Qicbter in den Duitschen Rijksdag, is weggeworpen geld. En werkeljjk, die heele beweging om Afrika te brengen onder den invloed der Europeesche beschaving, heeft veel van opschroeverg, be vrediging van politieke gdelheid, bevordering van staatkundige doeleinden die met de volks- weiyoart niets te maken hebben. Als er niet -is een flinke landbouw, gedreven door éeu gevestigde bevolking, die haar producten ge regeld aflevert tegen de voortbrengselen der Europeesche njjverheid, dus een voor beide partgen winstgevend handelsverkeer,tdan kan men wel voortdurend expedities uitzenden om met de zwarten te vechten, maar niemand profiteert daarvan dan de levéranciers van ge weren en buskruit. Een schrander kapitein van het Fransche leger heeft een uitvinding gedaan, die" voor het beschavingswerk in Afrika de heerlijkste uitkomsten belooft, nameljjk van een geweer, dat geladen wordt met vitriool, hetwelk op een afstand van zeventig meters tegen de naakte lichamen der negers géblazen, hun een niet zeer vrooljjk gezicht zal doen trekken. Tot onze geruststelling wordt er bijgevoegd, dat het vitriool-geweer in de Europeesche oorlogen niet zal worden gebezigd. Bijzonder humaan voorzeker. Het moet gezegd worden, de reputatie der Franschen is op het gebied van geweren ma ken grooter dan op dat der schoenfabricatie. Uit den Fransohen-Dnitscben oorlogen herin neren wjj ons, hoe de soldaten te velde wer den gezonden met schoenen, waarvan de zolen bleken te bestaan uit bordpapier, zoodat na een huiven dag marcheerens de arme drommels er glad door'heen waren. Thans is in de bladen verzekerd, dat in dé magazjjtien der verschillende garnizoenen niet minder dan 800 000 paren schoenen liggen opgestapeld, wel deugöeljjk van leer, maar waarvan het pikdraad niet deogt, zoodat bg mobilisatie de krijgslieden met de zolen in hun handen kun nen loopen. 't Is wonder, dat er over deze zaak nog geen interpellatie tot de Regeering is gerichtware ons Kamerlid Tgdens lid van de Fransche Kamer, hg, die met t.vee inter pellaties tegeljjk aan komt dragen, zou bet er zeker niet bjj laten zitten. In elk geval mag de Minister L)e Freyciuet er wel op be dacht zjjn, een pikdraden-specialiteit bg de militaire intendance te plaatsen. In een repu bliek toch, dien zniversten dér volks-souve- reiniteits-regeeringsvomen, moet men op alle dingen bedacht zjjn. Waarvoor zou hg anders dienétig wezen West-Friso. Bolglö Het Handelsblad van Antwerpen zegt, dat de Vcreeuigtlc Staten den Congo-Staat bidden willen koopen, maar dat de koning van Belgie het aanbod van de baud wees. Vrijdagmorgen ten 11 uur, bad nabij Bergen in Hen-gouwen, in de kolenmijn te Anderlués, eene geweldige uitbarsting plaats. Die uitbarsting was boven iu de mijn te bespeurende kabel, de kooi en de luchtkoker werden in stukken gesltgeu. Er wsren op dat oogenblik 270 mijnwerkera in de myn. Ongeveet 40 tiju door een andere mijn outsnapt. Zestien gewonden werden reeds iu beklagenswaar- digen toestand boven gebracht. Men vermoedt, dat er wek 200 omgekomen zijn. Later berioht spreekt van 122 slachtoffers, De studenten der hoogesehool van Brussel, die in den nacht v«n 8 op 9 December,, in een der buizen vau de rue St.'Laurent aidaar, alles aan stukken aioegen, zyn voor de 6e correctioneel)) kamer veischenen. Een der beklaagden, luitenant ter zee, op reis naar Chili, was vertegenwoordigd door tijn advooaat. Zgu zaak werd eohter van de andere gesoheiden en onbepaald uitgesteld. I)e drie andere, die tot achtbare familiën behooren waren aanwezig. Zij ontkenden de feiten hen ten laste gelegd en niettegenstaande de behendige plei dooien hunner advooaten werdeu tg veroordeeld, de eerete tot 1 maand gevangenia en 60 fr. boete, «oor slagen eu opstand tegen de "politie, eu tot 16 dagen en 50 fr. voor slagen aan vrouw Van de Kerkbove. De beide anderen tol 16 dagen gevaugenisstraf i en 60 fr. boete. Zij hebbeu een uitstel van 5 jaar verkregen, gedurende welke de straf niet zal toege past worden. Puitttohl»n ct» In het noordoostelijk gedeelte van Pruisen, au de Kurisohe golf, is ontzettend veel sneenw gevallen zo ligt er zes voet hoog. Vijf dorpen zijn geheel in de sneeuw bedolven, Er bestaat groote onge rustheid, dat een plotselinge inval van dooiweder verschrikkelijke gevolgen zal hebben. Keiier Wilhelm, die Woensdagnamiddag nog eene wandeling door de Thiergarteu maakte en des avonds eeu souper iu den huiselijke» kring bijwoonde, heeft koude gevat en moet heden de alaapkamer houden. by bet diner -ter eere van den geboortedag van den Craar, dat Woensdag uitgesteld is, omdat het de sterfdag wat van keizer Wilhelm 1, deed de keizer zich giateren vertegenwoordigen door prins Friedrich Leopold. De ffVolkszeitung", een sooislistieoh blad, ia in beslag genomen wegens het overnemen vau een artikel uit de ffFrankfürter Ztg.", dat voor den keizer beleedigend wordt geacht. Aan de wereldberoemde fabriek van Krupp, te Essen, werd jl. Vrijdag uit zulk zwaar geschut ge vuurd, dat in veel buizen, in een der buurten, bij elk aohot deuren en veusters openvlogen. Bij één bewoner sprongen dertig ruiten, elk ter waarde van twee gulden, en bovendien sloeg eeu kostbare spiegel uit de lijst eu brik ssn soherven. Dergelgke gevallen gebeuren telkens, en twee gUsverzekering-maatsohappyen hebben reeds gewei gerd. verzekeringen te sluiten.. Iu een andere wgk is de toestand nog erger, wsut veel buiten «obeuren niettegenstaande tij goed verankerd z\ju. Een ste vige, eerst drie jaar geledon gebouwde muur van een school heeft op vier plaatsen geduchte scheuren. D 'i'anlja'ljit. Vrijdagavond/had. eene vreeselijke ontploffing plaats iu een huis vsu den boulevard Saint-Germain. Men gelooft, dat zjj een gevolg was van een.dy- Dsmtet-aanslag der anarchisten.

SPC | 1892 | | pagina 1