s Eerste Blad i nummer mm iiii 2 Mg Hoogstraat J. Muis KENNISGEVING! NEDERLAND IS VEILIG Een NIEUWS- EN ADVERTENTIEBLAD VOOR NOORD-HOLLAND BENOORDEN HET Y li. meuuisiraai, Purmerend Binnenlandsch Overzicht Deze week in Nederland. Buitenlandsch Overzicht 42e Jaargang Zaterdag 21 October 1939 No. 42 Heden Zaterdag 21 October is ouze zaak VERPLAATST naar GOLD - ZILVER - UURWERK - GEROZILVER BAROMETERS OPTIEK iste klas Reparatie-Inrichting Inkoop oud Goud en Zilver n. mier. Taag. leren pro. laken pto. n en atdis- 3ij de Joden chen- rende n ge- lcono tegen af ge- osfor- staan. utie— staat )eroep ken. ■edsel- tzeng :n be- i. Van >ureau ;n be- Zaken. n ver- lexan- 2 pro- tfonen ^uer? Bier- Petrus I, van Johan. locht-er Jannie, ;r, oud jaren echt- -19 nd ■nst VERSCHIJNT DES ZATERDAGS Abonnementsprijs bij vooruitbetaling 00 cent per kwartaal, franco per post. - Advertentiën m to zendon vóór Donderdagavond 10 uur. Uitgever H. Oosteriuk - Midden-Beemster - Telefoon 10 - Postrekening 1517-17 - Postbus M Alle advertentiën, in dit blad voorkomende, worden gratis geplaatst in SCHERUEK'S NIEUWSBODE PRIJS DEH ADYERTENTIEN 1—regels 60 cent, elke regel meer 12 cent; groote letters naar plaatsruimte. Bij contract volgens tarief. Bewijsnummer gratis. Het buitengewone crediet voor Defensie. Zooals men rich herinneren ral, was in de rmllioenen- nota een wetsontwerp aangekondigd tot wijziging en verhooging van de begrooting van Defensie met 100 millioen gulden. Dit wetsontwerp is thans bij de Tweede Kamer ingediend. In de memorie van toelichting wordt uiteengezet, waaraan het vorige buitengewone crediet, eveneens van 100 millioen, dat in September van het vorig jaar werd toegestaan, is verbruikt. Er is tot ultimo September 1939 rond 21 millioen van uitgegeven voor kust- en grensbcveiliging, terwijl daarenboven tot 2*1 Augustus van dit jaar nog ongeveer 2-1 millioen was be steed aan den bouw van kazematten, verbetering van veldversterkingcn en kustverdediging, aanschaffing van intendancegoederen, grondmijnen en dieptebommen enz. Dit alles zijn dus uitgaven, gedaan in de periode vóór de mobilisatie. Toen de voormobilisatie werd afgekon digd, was van het buitengewone crediet van 1938 nog ongeveer 52 millioen over. De eerste 30 dagen der mo bilisatie hebben uiteraard enorme bedragen verslonden. De kosten van het op voet van oorlog brengen en van de legering en verpleging van de verschillende onder deden van de gemobiliseerde weermacht worden voor deze periode op ongeveer 37 millioen berekend. Dit be drag moet nog worden vermeerderd met de kosten voor de vorming van noodzakelijke voorraden en andere door den mobilisatietoestand verelschte uitgaven. Het totaal hiervan is thans nog niet te schatten, doch wel staat vast dat de resteerende 52 millioen van het crediet van 1938 binnenkort verbruikt zal zijn. Wij gaan dus weldra aan de tweede 100 millioen beginnen. Qf het daarbij blijven zal Nog een mlllioenen-wetsontwerp. Een tweede wetsontwerp, eveneens handelend over mlllioenen, zij het tot een bescheidener totaal, werd bij de Tweede Kamer ingediend. Het houdt een wijziging in van de begrooting van inkomsten en uitgaven van het Verkeersfónds voor 1939, welke bestaat in'het toevoe gen van een nieuw artikel, waarbij de Staat zich garant stelt voor de rentebetaling en aflossing van een rekening- courantcredict, dat een particuliere bank ten behoeve van de K.L.M. zal openen. De K.L.M. heeft dit crediet, dat 3 millioen gulden zal bedragen, noodig voor vernieu wing en uitbreiding van haar vloot. Reeds had het Rijk onze nationale luchtvaartmaatschappij in 1938 een rente dragend voorschot van 2.5 millioen gulden verstrekt, doch voor 19-10 zal de K.L.M. nog 3 millioen meer noo dig hebben. In overleg met den minister van Financiën heeft minister Alberda besloten, dit bedrag niet uit de Staatskas te verstrekken, doch de K.L.M. in staat te stellen de benoodigde 3 millioen bij een particuliere bankinstelling op te nemen, wat natuurlijk niet mogelijk is zonder Staatsgarantie voor het nakomen der daaruit voortvloeiende verplichtingen. Het crediet zal besteed worden voor aankoop van nieuw materieel. De oudere toestellen, die daarvoor overtollig worden, zal de K.L.M, in de jaren 1941,tot en met 1943 verkoopen en uit de opbrengst daarvan zal, naar verwacht wordt, het voor schot van 3 millioen geleidelijk kunnen worden afgelost. Herkeuring van dienstplichtigen. Het spreekt wel vanzelf, dat niet alle in den laatsten tijd opgeroepen dienstplichtigen, ook al waren zij vroe ger goedgekeurd, thans nog aan de eischen voor den militairen dienst voldoen. Daarom is herkeuring in vele gevallen noodzakelijk. Daartoe is dc keuringsraad inge steld, die van tijd tot tijd zitting houdt. In December zal in eenige gemeenten weer gelegenheid tot herkeuring zijn. De herkeuring staat slechts open voor hen, die nog niet zijn ingelijfd en voor degen, die, ofschoon wel ingelijfd, nog niet als dienstplichtigen in werkelijken dienst zijn geweest. Wie meent voor herkeuring in aanmerking te komen, moet een aanvrage bij genoemden raad indienen, zoo mogelijk onder overlegging van een attest van den dokter. Aanvragen tot herkeuring moeten worden ge richt aan den voorzitter van den keuringsraad te den Haag. Boter en margarine duurder. De minister van Economische Zaken blijkt een open oog te hebben voor de moeilijkheden in het zuivelbedrijf. Deproductiekosten zijn gestegen, de aanvoer van vee voeder verloopt traag en ongeregeld, tengevolge waar van een geringere melkproductie moet worden verwacht en ten slotte zijn daar nog de nadcclige gevolgen van de herhaalde mond- en klauwzeer-epidcmieèn. Prijsverhoo- ging van zuivelproducten kon dan ook nauwelijks uit blijven. En zoo heeft de minister den winterprijs van de boter, die verleden jaar f 1,45 per kg. kostte, op F 1.60 vastgesteld. Wel is aan deze prijsverhooging het nadeel verbonden, dat de exportkansen van dit product erdoor verminderen, maar de minister heeft gemeend, toch tot verhooging te moeten overgaan. Ten einde de bestaande prijsverhooging tusschen boter en margarine te handha ven en de eveneens gestegen productiekosten in de mar garine-industrie op te vangen, is de margarineprijs met 8 cent per kg. verhoogd. De scherpe stijging van de kaas- prijzen is echter voor den minister aanleiding geweest, den steuntoeslag op dit product te halveeren. Beschieting van Naderlandsche vliegtuigen. Opnieuw heeft zich een schending van onze neutraliteit voorgedaan. Een drietal Nedérlandsche vliegtuigen pa- trouilieerend langs de Nederlandsch-Duitsche grens bij de Eemsmonding ten Z.-O. van Delfzijl, werd hoewel men boven Nederlandsch grondgebied vloog, door Duit sche luchtdoel-artillerie, opgesteld in Emden, onder vuur genomen. De Nederlandsche vliegers vlogen daarop meer landwaarts, doch keerden eenige oogenblikken later weer naar het grensgebied terug, waarop zij op nieuw werden beschoten. Vermoedelijk hebbende Duit- schers gemeend met een nieuwen Engelschen aanval op Emden te doen te hebben en daarom de vermeende aan vallers onmiddellijk oódcr vuur genomen. Het incident is gelukkig zonder verliezen afgeloopen de vliegtuigen werden niet getroffen maar wel ontploften enkele pro jectielen boven Nederlandsch grondgebied. Opnieuw blijkt hieruit, dat het herkennen van vliegtuigen in de lucht, hoe duidelijk de onderscheidingsteekenen ook zijn, zeer moeilijk is. Ankara teruggekeerd. Hij heeft het zich in de Russische hoofdstad zoo plezierig mogelijk gemaakt, er de beziens waardigheden bezien en de bioscopen bezocht. Hij voel de zich blijkbaar volkomen op zijn gemak, heeft geen pact geteckend, en wanneer dat binnenkort gebeurt, zul len Frankrijk en Engeland er geen bezwaren tegen hebben. Da „volksverhuizing" is in vollen gang. De Duitschers uit de Baltische landen zijn grootendeels vertrokken. Men beweert, dat Duitsch- land ook de volksgcnootcn uit Finland naar zich wil toehalen en zelfs dergelijke plannen beraamt ten opzichte van de minderheden op den Balkan. In ieder geval worden daardoor minderheden-kwesties op radicale wijze opge lost. Voorts heeft Hitler dringend gebrek aan arbeids krachten, en ook dat zal wel een der motieven zijn ge weest, voor deze ingrijpende maatregelen. Italië steunt Duitschland met kranten-artikelen en diplomatieke stappen. Van de eerste soort is het artikel van Gayda in het „Giornale d'Italia.'waarin hij, vrij laat, commentaargeeftop Cham berlain's rede in het Lagerhuis. Hij neemt Chamberlain kwalijk, dat hij beweerde, dat Hitier alle voorstellen voor een vreedzame oplossing van het Poolsche conflict zou hebben genegeerd, Immers, Hitier heeft Mussolini's plan daartoe aanvaard. De eisch van Chamberlain, dat Polen hersteld moet worden, dient ook tot Rusland enLitauen te worden gericht, aldus Gayda, want ook die hebben een stuk in bezit genomen. Hoewel hij Chamberlain „intransigentie" verwijt, komt hij aan het slot van zijn artikel tot de conclusie, dat de redevoering nog hoop laat op een nieuw en rechtvaardiger Europa. Diplomatiek schijnt Mussolini nog een poging te doen, Duitschland te steunen. De nieuwe gezant te Londen, Bastinianlni, is daar aangekomen met een schriftelijke boodschap van zijn hoogsten chef. De stemming in Engeland laat echter weinig hoop, dat de voedingsbodem reeds geschikt zou zijn voor, hoe goed ook bedoelde, vredes voorstellen. Inderdaad, zoo meldt men uit Londen, zijrt er vele Britten, die geen enkele ernstige kans op vrede zouden willen laten voorbijgaan, maar datbeteekentniet dat deze langs diplomatieker) weg, mogelijk door bemid deling van neutralen, naderbij zou kunnen worden ge bracht zonder garanties voor de toekomst en zonder de bereidwilligheid aan Duitsche zijde, de vruchten van de agressie op te offeren. Maar, zoo volgt daarop de waarschuwing, het zal niet lang meer duren, of de stem ming slaat om. Als gedurige eenige weken hevig is ge- vpchten en veel Engelsch en Fransch bloed is gevloeid, zóu het niet meer mogelijk zijn, een brug te slaan tus schen de twee partijen. De Duikboot-oorlog De minister van Marine van Engeland, Winston Churchill, heeft in het Lagerhuis mededeelingen gedaan over den stand van zaken op zee na zes weken oorlog. De Britsche koopvaardijvloot heeft schepen tot een to tale grootte van 174.000 ton verloren, waarvan 156.000 ton door duikboot-aanvallen en 18.000 ton door mijnen Het is nu wel duidelijk, dat beide partijen dc hoop op een spoedigen vrede hebben opgegeven. Zoowel te land als ter zee is de laatste dagen hevig gevoch ten, ook al loopen de mededeelingen omtrent de geleden verliezen en de behaalde successen nog al uiteen, In de buurt van Edinburgh heeft een aanval plaats gehad door een twaalftal Duitsche bommen werpers op de op de Firth of Forth liggende Engel- sche oorlogsschepen. Zoowel het luchtdoelgeschut als de jachtvliegtuigen der Engelschen kwamen in actie. Eenige schade werd toegebracht, een paar vliegtuigen werden neergeschoten. Ook te land bij Moezel en Saar, heerscht groote acti viteit. De Duitschers hebben de concentratie der troepen achter de Siegfriedlinie, naar het schijnt, voltooid en daar liggen nu S 900.000 man gereed voor een aanval. Over een frontlengte van ongeveer 30 km hebben zij een aanval ontketend, en de Franschen hebben een deel der vooruitgeschoven stellingen, die zij op Duitsch grondge bied hadden bezet, weer verlaten, Toch staan de Fran schen nog in Duitschland. Intusschen naderen herfst en winter. Indien niet spoedig tot een groot, algemeen verwacht, offensief wordt over gegaan, zal dit een maand of vijf onmogelijk zijngewor den. Men heeft nog geen zekerheid omtrent de bedoe lingen en plannen. In het bijzonder van Hitier. Watgene- raal Camelia wil, heeft hij dezer dagen zelf gezegd. Hij ried aan, geduld te oefenen, heel veel geduld. Ieder uur, zeide hij, dat verstrijkt, verzwakt Duitslands kansen Hitier anderzijds zou misschien wel een beslissing willen forceeren, indien hij zich in den rug volkomen gedekt gevoelde. Maar daar gaat Rusland onverstoord zijn gang Rusland gaat varder De verlangens van dc Sovjet-Unie, aan Finland in dc persoon van Paaslkivi gesteld, zijn in een viendelijken vorm gegoten, maar toch blijkbaar van vèrstrekkenden aard, Werkelijke feiten omtrent den inhoud der onder handelingen zijn niet bekend geworden. Wel is er be weerd, dat ze over vier punten zouden loopen; waarvan drie genoemde punten overkomelijk zouden zijn, maar het vierde, dat verzwegen werd, van zoodanigen ingrij penden aard was, dat Paasikivi meende naar Helsinki te moeten terugkeeren maar dit zijn niet meer dan geruch ten inderdaad wijzen de groote geheimzinnigheid, die betracht wordt, en de voortgezette preventieve maatre gelen, die Finland op f 225.000 per dag komen te staan op het feit, dat men nog allerminst kan rekenen op wer kelijke overeenstemming. Ongetwijfeld voelt Finland zich gesterkt door dc bijeenkomst der drie koningen met zijn president. De Turksche Minister van Buitenlandsche Zaken is na een vrij langdurig verblijf te Moskou naar en ongelukken. Daartegenover staan wel zeer zware ver liezen aan Duitsche duik booten, van de zestig die Duitsch land bezit, zijn er ongeveer 20 vernield of zwaar bescha digd. In slechts enkele gevallen werd de bemanning ge red en gevangen genomen. Niet alleen het verlies aan materiaal weegt zwaar, ook dat der bemanning met haór groote ervaring is moeilijk in korten tijd te vervangen, aldus Churchill. Dc vermetelheid en doodsverachting, waarmee deze duikbootbemanningen optreden, is nog eens gebleken uit het relaas van den kapitein Prien, den commandant van den onderzeeër, die in de haven van Scapa Flow doordrong, dwars door de versperringen heen, daar in de haven de Royal Oak" tot zinken bracht en ondanks de hevige aanvallen der Engelschen. toch veilig wist te ontkomen. DE ONDERGANG VAN DE ROYAL OAK". De Engelschen verhelen niet, dat het verlies van het slagschip Royal Oak" een slag is voor hun vloot, de tweede na den ondergang van de .Courageous". Engeland bezit 15 groote slagkruisers, en al was de Royal Oak" een van de oudste daaronder, liet had destijds 2,5 millioen pond sterling gekost, en er is later een enorm bedrag gespendeerd aan de moderni seering van het schip. Daarbij komt het verlies van 6 h 800 leden der bemanning. Nauwkeurige gegevens ontbreken, maar het schijnt wel vast te staan, dat het schip getorpedeerd werd door een der drie duikboo- tcn, die Duitschland deze week verloor. Zulke ge beurtenissen herinneren de wereld en in liet bijzonder de oorlogvoerenden eraan, dat, als is het dan ook nog nog steeds vrij rustig aan het Westfront, er wel dege lijk een gruwelijke strijd woedt. Wio met succes wil adverteeren, moet het in ons blad probeerenl Dit is vóór alles een tijd, waarin men zich zorg vuldig te onthouden heeft van het versprei den van kwade geruchten, die onder bepaalde omstandigheden een paniekachtige stemming te weeg kunnen brengen. Er is bij de tegenwoordige spanning waarin alle volken thans leven, geen enkel uitgezonderd, niet veel voor noodig om de volksmassa uit haar evenwicht te brengen. Laat men zich bepalen, indien men daar lust toe gevoelt, om commentaar te leveren op gebeur tenissen, die aciiter ons liggen doch laat men zich niet gaan wagen aan het uiten van voorspel lingen, die den meesten tijd kant nog wal raken en die noodeloos onrust zaaien. In dergelijke voorspellingen wordt maar al te vaak van buiten landsche zijde ons land betrokken. Wij hebben hier meer speciaal liet oog op af en toe in verschillende persorganen in het buiten land opduikende berichten over de mogelijkheid van een inval van het leger van een der oorlog voerende mogendheden in ons land, ten einde op deze.wijze de sterke verdedigingslinie van den vijand om te trekken en aldus den tegenstander in den rug te kunnen aanvallen. Het voor en tegen van een dergelijke mogelijkheid wordt in den breede uitgesponnen en de kansen worden tegen over elkaar afgewogen, alsof het reeds voor drie kwart zeker is, dat ons vandaag of morgen een inval te wachten staat. Dit denkbeeld op zichzelf nu is absurd en alleen waard, dat men er de schouders over ophaalt. Dit neemt evenwel niet weg, dat het in het hart van wankelmoedigen en eenvoudigen van geest, angst en twijfel zou kunnen zaaien. Er zijn altijd en in ieder land van die menschen te vinden, die zeggen en denken Ja, maar als het nu toch eens waar was Geen enkele Nederlander behoeft deze gedachte bij zich te laten opkomen; en wanneer wij iemand ontmoeten, die aan dergelijke inblazingen het oor leent, dan zijn wij verplicht, zoo iemand met klem van redenen te overtuigen van de Ongerijmdheid van zijn vrees. Wij hebben hem slechts te wijzen op onze paraatheid tegenover alle mogelijke ge- beurtelijkheden, op de onfeilbare waarborgen welke ons van de zijde der oorlogvoerenden zijn gege ven, dat onze neutraliteit zal worden geëerbiedigd. En dan men heeft zich slechts voor oogen te stellen, dat een neutraal Nederland van onschat bare waarde is voor de voornaamste tegenstanders. Zij hebben er veel meer belang bij, dat Nederland onzijdig blijft, dan dat het in liet conflict wordt medcgesleept. Zoo was het in den vorigen oorlog en zoo is het ook thans. Wij hebben ons hier niet te verdiepen in de beweegredetien van bepaalde zijden om alarmee- rende berichten te verspreiden over' ons land, waarvan het eenige gevolg kan zijn dat menschen, die zich geen duidelijk denkbeeld vermogen te vormen van den toestand, zich noodeloos bezorgd maken. Wij zijn niets gesteld op zijdelingsche waarschuwingen uit het buitenland, om op onze hoede te zijn. De geschiedenis heeft bewezen, dat Nederland altijd in staat is gebleken om voor zichzelf op te komen, waar dit noodig was. Nog eenshet denkbeeld van een doorbraak over ons grondgebied is ongerijmd. Niet voor niets hebben wij ons naar alle zijden gewapend. Niet voor niets zijn honderdduizenden van onze mannen gemobiliseerd en bereid om feilen tegen stand te bieden aan ieder, die het zouywillen wagen ons grondgebied te schenden. Onder de volken, die bezield zijn met den vasten wil, hun onzijdigheid en hun onafhankelijkheid tot eiken prijs te verdedigen, staat Nederland vooraan. Deze zekerheid moet in ons aller harten leven en ops stalen tegen ongerijmde vermoedens. Ne derland doet zeker niet onder voor het kleine Finland, dat zich even heldhaftig en vastbesloten toont, om elke inbreuk op zijn vrijheid te keeren. Wij mogen en wij zullen geen geloof hechten aan alarmeerende berichten van onruststokers buiten onze grenzen. Nederland heeft tijdig alle maatregelen genomen, om zijn veiligheid te vér- zekeren tegen alle gebeurtelijkheden.

DDM | 1939 | | pagina 1