WORMER'S MAANDBLAD Gratis advertentieblad voor de gemeenten WORM ER en JISP. Uitgave van Kuijper's Boek- en Handelsdrukkerij Wormer Postrekening no. 44637. VOLDOENING. KLACHTEN. Centralisatie en Decentralisatie. Ie Jaargang. 15 APRIL 1923. Nummer 2. (Buiten deze gemeenten woonachtigen kunnen zich abonneeren voor f 0,75 per jaar porto en administratiekosten). Advertentiën 1 10 regels 1,elke regel meer 0,10. Bij driemaal plaatsing wordt tweemaal in rekening gebracht. Bij contract van 500* 1000 of 2000 regels belangrijke korting. Ter eere van het door het eerste elftal van de Voetbaivereeniging „WORMER" be haalde kampioenschap in de 3e klasse A. van den N. H. V. B. verschijnt dit nummer gedeeltelijk in de V. V. W.-kleuren. Spraken wij in ons eerste no. de hoop uit, dat onze uitgave in goede aarde mocht vallen, uit de vele blijken van sympathie, die wij in den afgeloopen maand mochten ontvangen, is ons gebleken, dat deze hoop verwezenlijkt is geworden. Vooruit wisten we, dat „De Omroeper" niet steeds in een omvang van 10 pagina's, zooals no. 1, zal kunnen verschijnen, doch wel hebben we reeds de zekerheid, dat ieder no. grooter zal worden dan we geschat hadden. We zijn dan ook ruimschoots tevreden over de tot nog toe verkregen resultaten en de geuite critiek. Slechts één ding is er, waarmede enkelen niet tevreden waren: de naam. Diegenen vonden, dat we met het kiezen van den naam „De Omroeper" niet gelukkig waren geweest. Zijn er meerderen, die het daarmee eens zijn? Wij zouden zeggen, laten die ons dat even weten, hetzij door mondelinge mededeeling of door het zenden van een visitekaartje, waarop vermeld staat de letter O., dan weten wij, dat afzenders hiervan gaarne den naam veranderd zagen. Ons blad bedoelt toch te bestaan ten dienste der burgerij van de gemeenten Wormer en Jisp, dus geven wij gaarne aan dusdanig verzoek gevolg. Steeds zullen wij trachten, zooveel in ons vermogen ligt, plaats te ruimen voor ver meldenswaardig allerlei. Zij, die iets te vertellen hebben, waarmede een ander gebaat kan zijn, worden verzocht ons hun bijdrage te zenden. Indien geschikt en het vermelden waard wordt het bij voldoende plaatsruimte opgenomen. Red. Zoo nu en dan krijgen we nog aanvragen om no. 1, daar er personen zijn, wien dit no. niet is thuis bezorgd. Indien voortaan iemand de 15e der maand nog geen „Omroeper" thuis heeft, verzoeken wij hem (haar) dit ons direct te berichten, opdat wij deze dan nog zoo spoedig moge lijk zullen kunnen doen toekomen. Zij die nog een ex. van no. 1 wenschen te ontvangen gelieven dit spoedig op te geven daar wij nog enkele ex. hebben te missen. Adm. Misschien, in 't algemeen genomen, een beetje vreemd opschrift, 't Zijn een paar gekke woorden voor ons in „De Omroeper", maar toch is „De Omroeper" er juist, om ons, eenvoudige dorpsbe woners, eens op de hoogte te stellen van dingen, waarvan men zoo nu en dan eens iets leest, zonder er echter dieper over na te denken en omdat hier in Wormer en Jisp kranten van verschillende rich tingen gelezen worden en daardoor de strekking wel eens verloren gaat, meent schrijver dezes goed te doen, eens over de beteekenis van deze twee woorden in „De Omroeper", die allen in deze plaatsen bereikt iets te schrijven. In de oorlogsjaren heeft men herhaaldelijk beide woorden kunnen lezen en ook thans zijn er twee groepen van menschen, die elkander om deze beide woorden of liever om de beteekenis van deze woorden in de economie, heftig bestrijden. Decentralisatie noemt men klein bedrijf, winkeliers, kleine fabrieken, eigen gemeentebedrijf. Centralisatie wordt dit, wanneer diverse kleine be drijven, zich tot één groot bedrijf vereenigen, wanneer diverse winkeliers één groote winkel be ginnen, enz. in menig opzicht kan centralisatie gewenscht zijn, doch volgens mijn meening geeft centralisatie van bedrijven lang niet altijd die voordeelen, die men er oogenschijnlijk van verwachtte. Het is dan ook wel waard eens na te gaan, wat de centralisatie van de electriciteitsbedrijven in Noord-Holland tot één Prov. bedrijf voor resultaten heeft opgeleverd. Het Provinciaal Electrisch bedrijf of kort genoemd P. E. N. is mijns inziens een echt oorlogsbedrijf, d.vv.z. een bedrijf, dat tengevolge van den oorlog met kunst en vliegwerk, metsteun van hoogerhand, met terzijdestelling van rechten van andere licht- bedrijven, geprovoceerd is. Het gevolg was dat de in eigendom zijnde gemeentegasfabrieken een ge weldige klap kregen, hunne prijzen moesten ver- hoogen, met verlies gingen werken of nog werken, dit verlies weder op de belastingen moesten leggen. Wat dus eertijds een winstgevend bedrijf voor de gemeente was ert nog Iran zijn, werd tengevolge vin de inmenging' van de provincie een schadepost/ Dit zou op zich zelf nu nog niet zoo erg zijn, ware het dat de stroomprijs voor licht, kracht en warmte zoodanig was, dat de afnemers er nu werkelijk van profiteeren konden en ware het, dat dit in de naaste toekomst werkelijk het geval zoude zijn. Dit nu is nog lang niet te voorzien, gezien de beschouwingen, die thans door verschillende deskundigen, in vak bladen met betrekking tot het P. E. N. worden gehouden. Het P. E. N. werkt met enorme verliezen en mijn vraag is nu: Waar moeten deze verliezen door gedekt worden? Door een hoogeren stroomprijs of door de belastingen? En als men nu in het tweede nummer van het tijdschrift „Sterkstroom" een ver handeling leest over centraliseering van electrici- teitsvoorziening bij den staat, van de hand van den heer Smit Kïeine, dan moet men wel een bij zonder optimist zijn en de werkelijkheid gewoon negeeren, om aan te nemen, dat men nu met dit staatsbedrijf in een ideale toestand zoude geraken. Alleen is hierin het ééne lichtpunt te zien, dat bij eventueele millioenen verliezen, deze door de staat gedragen moeten worden, dus door alien, of men moet die verliezen op de stroomverbruikers willen verhalen. Het P. E. N. tenminste schijnt het eerste te wiilen. In No. 1 van „Sterkstroom" lees ik het volgende: „Er is een verlies geleden en dat verlies zal vermoedelijk nog grooter worden; het is noodig, dat dit zoo spoedig mogelijk wordt ingenaaid en daarom is het billijk, dat de gemeenten ter wier behoeve het bedrijf werd opgezet, een stroomprijs betalen, die overeenkomt met de tegenwoordige Waarde van electriciteit en die door de ingezetenen zeer wel kan worden opgebracht". Gij lezers, zult het met mij eens zijn, dat dit toch een zeer gemakkelijke theorie is. Er is verlies; het verlies wordt vermoedelijk nog grooteren moet zoo spoedig mogelijk worden ingehaald en moet maar door de ingezetenen worden opgebracht, door het betalen van de tegen woordige, en dan nog de toekomstige waarde van den stroomprijs. De tegenwoordige waarde van den stroomprijs is voor Amsterdam 22 cent per K.W. en te Enkhuizen 40 cent, elders 45 cent, voor de Zaanstreek 27 en 33 cent per K.W. Tengevolge van deze prijspolitiek wordt er en zal er nog meer verlies worden geleden. De stioombetrekkers pa rasiteeren dus op het te kort aan het P. E. N, en nu vraag ik mij af: Heeft liet P. E. N. dan zoo'n onnoemelijke geldvoorraad,dat zij dit kan volhouden? De „Zaaniand" betrekt stroom van het P. E. N. De „Zaanland" verkoopt die stroom voor 27 en 33 cent, schrijft flink af en maakt flinke winst. Het P. E. N. maakt flinke verliezen, die door anderen ge dekt moet worden. Is deze toestand zuiver gezien vanuit provinciaal belang? De „Zaanland" verkoopt dus de stroom goedkooper dan het P. E. N. ze kan maken. De ingezetenen moeten dus het verlies van het P. E. N. heipen dragen, maar tevens de ver liezen, die de gemeentegasbedrijven tengevolge van deze centralisatie maken. De „Zaanland" tracht met zijn stroomprijs te concurreeren, maar doet dit ten koste van het P. E. N. Wanneer dus het P. E. N. zou moeten coneurreeren tegen de gedecentraliseerde bedrijven, dan zou haar stroomprijs sterk moe- ■en clafen en'-gebeurt -dit, dan zijn de -verliezen niet

Krantenviewer Waterlands Archief

De Omroeper | 1923 | | pagina 1